De kopse kant is de dwarse kant van een boom, balk of plank: het vlak dat haaks op de vezelrichting staat. Je kijkt er als het ware van bovenaf op een boomstam, met de jaarringen zichtbaar. Het tegenovergestelde vlak — de lange zijde van de plank — heet langshout.
Wat de kopse kant zo bijzonder maakt
Hout bestaat in de lengterichting uit vaten en cellen die vroeger water door de boom transporteerden. Op de kopse kant zijn al die buisjes doorgesneden. Dat verklaart bijna alle eigenschappen van kops hout:
- Het zuigt water op als een rietje. Kops hout neemt vocht vele malen sneller op dan langshout. Het is daarom vrijwel altijd de plek waar houtrot begint: een onbehandelde kopse kant van een gevelplank, een schuttingpaal of een raamdorpel.
- Het is sterk op druk. Een kracht in de vezelrichting — dus loodrecht op de kopse kant — wordt veel beter opgenomen dan dezelfde kracht dwars op de vezels. Daarom staan stijlen, palen en kolommen met hun kopse kant op de oplegging.
- Het lijmt slecht. Lijm zakt in de open vaten weg in plaats van een film te vormen. Een kops-op-kops lijmverbinding heeft weinig sterkte; daarvoor bestaan juist verbindingen als de pen-en-gat-verbinding of een lasverbinding met deuvels.
- Het neemt beits en lak diep op. Kops hout kleurt donkerder dan het omringende vlak. Dat is bij beitswerk een bekend en storend effect.
Praktische tips
- Grond kopse kanten dubbel. Bij buitenschilderwerk twee lagen grondverf extra op elke kopse kant, ook op de kant die straks onzichtbaar is. Dit is de goedkoopste verlenging van de levensduur die er bestaat.
- Zaag pas op maat, behandel daarna. Elke zaagsnede in verduurzaamd hout maakt onbehandeld kops hout vrij. Behandel die snede met een geschikt eindafdichtingsmiddel.
- Laat kops hout nooit op de grond staan. Een paalvoet of een staander op een natte ondergrond zuigt vocht omhoog. Zet hem op een poer, een sokkel of een paalvoetanker.
- Kops hout slijt hard. Daarom worden houten blokjesvloeren met de kopse kant naar boven gelegd: dat vlak is veel slijtvaster dan langshout.
Gerelateerde termen
- Hout
- Groeiring
- Werken van hout
- Dosse gezaagd
- Houtrot
- Blokjesvloer
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
