Een kraag is in de bouw elk onderdeel dat de vorm van een kraag heeft: een ring of manchet die om iets heen sluit. Daarnaast wordt de term specifiek gebruikt voor het midden van een draaitrap — de spil of as waar de treden omheen draaien.
1. De kraag als ringvormig onderdeel
Overal waar een rond of vierkant element ergens doorheen steekt, zit een kraag die de aansluiting afdicht of afwerkt:
- Rond een dakdoorvoer — de manchet van lood, EPDM of kunststof om een ontluchtingspijp, met een flens die onder de dakbedekking doorloopt.
- Rond een schoorsteen — het loodwerk dat als kraag om het kanaal is gezet en op de dakbedekking uitwatert.
- Rond leidingen door een wand of vloer — een rozet of manchet die de sparing dichtzet; bij een brandscheiding een brandmanchet die bij hitte dichtschuimt.
- In de gevel — een uitkragende ring of band als beëindiging van een kolom of schoorsteen.
De regel is bij alle uitvoeringen dezelfde: de kraag moet over het afwaterende vlak heen liggen, nooit eronder, zodat water er altijd overheen loopt en niet erachter.
2. De kraag als spil van een draaitrap
Bij een spiltrap is de kraag de centrale kolom waar alle treden in worden gezet. Andere namen: spil of as. Constructief is dit het belangrijkste onderdeel van de trap — het draagt elke trede, en elke trede brengt er een wringend moment op aan.
Aandachtspunten bij een spiltrap:
- De spil moet aan de voet stevig verankerd zijn; een spiltrap valt of staat bij die inklemming.
- De treden worden meestal met afstandsbussen op de spil gestapeld, wat de traphoogte nauwkeurig vastlegt.
- Aantrede en optrede lopen bij een spiltrap uiteen over de breedte; het loopcomfort wordt daarom gemeten op de looplijn, niet aan de spil.
Gerelateerde termen
- Draaitrap
- Trapspil
- Dakdoorvoer
- Loodslabbe
- Schoorsteen
- Aantrede
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
