Een kruiskolom is een stalen kolom waarvan de doorsnede de vorm van een kruis heeft. Zo’n doorsnede wordt bijvoorbeeld gemaakt door twee T-profielen tegen de lijf van een I-profiel te lassen. Het doel is de knikgevoeligheid van de kolom te verkleinen.
Waarom een kruisvorm?
Een slanke kolom bezwijkt zelden door verbrijzeling van het staal; hij bezwijkt door knik — hij wijkt zijdelings uit. Hoe ver hij uitwijkt hangt af van het traagheidsmoment van de doorsnede, en dat verschilt per richting.
Bij een gewoon I-profiel is dat verschil groot: sterk in de richting van het lijf, veel zwakker haaks daarop. De kolom knikt dus altijd de zwakke kant op, en die zwakke kant bepaalt de hele berekening. Door er twee T-profielen aan te lassen, wordt materiaal toegevoegd juist waar het profiel zwak is. Het resultaat is een doorsnede die in beide hoofdrichtingen ongeveer even stijf is, zodat het staal veel beter benut wordt.
Toepassing
- Zwaar belaste kolommen in de begane grond van hoogbouw, waar de kolom in twee richtingen even vrij staat
- Kolommen zonder zijdelingse steun, bijvoorbeeld in vides, atria en hallen, waar geen wanden of stabiliteitsverbanden de knik kunnen beperken
- Staal-betonkolommen, waarbij de kruisdoorsnede wordt ingestort in beton. De kruisvorm geeft het beton houvast, verbetert de brandwerendheid en de vier “hoeken” bieden ruimte voor wapening.
- Aansluitingspunt in vier richtingen — komen er in een kolom liggers uit vier windrichtingen samen, dan biedt een kruisvorm aan elke zijde een vlak om op aan te sluiten.
Aandachtspunten
- Lassen kost geld. Een kruiskolom is een samengesteld profiel. Weeg de materiaalbesparing af tegen de arbeid; bij lichte belasting is een standaard HE-profiel vaak simpelweg goedkoper.
- Brandwerendheid. Een kruisdoorsnede heeft een relatief groot oppervlak ten opzichte van de massa (hoge profielfactor) en warmt bij brand dus vlot op. Bekleding, brandwerende verf of instorten in beton is meestal nodig.
- Corrosie. De inwendige hoeken van het kruis zijn lastig te bereiken met kwast of spuit. Behandel ze vóór montage.
Gerelateerde termen
- Kolom
- Knik
- I-profiel
- H-profiel
- Staal
- Lassen
- Betonskelet
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
