Een kruisroede is een roedeverdeling waarbij het venster door de roeden in vier of meer vakken wordt verdeeld. De roeden lopen kruisgewijs door het raam en houden elk afzonderlijk ruitje op zijn plaats.
Waarom roeden bestaan
Roeden zijn niet als versiering begonnen, maar uit noodzaak. Zolang er geen grote glasplaten gefabriceerd konden worden, moest een raamvlak worden opgebouwd uit kleine ruitjes — en die ruitjes moeten worden vastgehouden. Pas toen groot vlakglas beschikbaar kwam, werd de roedeverdeling een keuze in plaats van een voorwaarde. Tegenwoordig zie je kruisroeden vooral bij panden met een klassiek of nostalgisch karakter, en bij restauratie van historische kozijnen.
Drie oplossingen bij dubbelglas
Isolatieglas en roeden gaan niet vanzelfsprekend samen. Er zijn drie gangbare uitvoeringen:
| Uitvoering | Hoe het werkt | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Doorgezette roeden | Elk vak krijgt een eigen ruitje isolatieglas in een echte houten roede | Authentieke schaduwwerking; wel meer randlengte, dus lagere isolatiewaarde en meer schilderwerk |
| Roede in de spouw (Wienersprosse) | Een aluminium of kunststof profiel tussen de glasbladen | Onderhoudsvrij, maar het raam blijft optisch één vlak — de schaduwlijn ontbreekt |
| Opgeplakte roeden | Houten of kunststof roeden op het glas geplakt, meestal in combinatie met een spouwroede | Goedkoopst; de lijmnaad is het zwakke punt en kan op termijn loslaten |
Combinaties komen ook voor: een spouwroede plus opgeplakte roeden aan beide zijden geeft van een afstand een overtuigend beeld.
Praktische tips
- Denk aan het schoonmaken. Hoe meer echte roeden, hoe meer randjes en hoeken. Bij doorgezette roeden is glasbewassing en schilderwerk een veelvoud van een blank raam.
- Let op de randafstand van het glas. Kleine ruitjes hebben verhoudingsgewijs veel glasrand, en juist bij de rand gaat warmte verloren. Een raam met veel echte roeden isoleert daardoor merkbaar minder goed dan hetzelfde raam met één ruit.
- Volg het origineel bij restauratie. De roededikte en de vakverdeling bepalen sterk het karakter van een gevel. Een moderne, te dikke roede valt direct op.
- Controleer de kitnaad en de glaslat. Bij houten roeden begint houtrot vrijwel altijd onderaan, in de horizontale roede en de onderdorpel.
Gerelateerde termen
- Raam
- Kozijn
- Kruiskozijn
- Dubbelglas
- Glaslat
- Beglazing
- Venster
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
