Een kubbestijl is een verticaal in de bodem vastgezette balk die een sluis- of kademuur verstevigt. Het is een begrip uit de waterbouw en wordt vooral toegepast in combinatie met wulfmuren: verticaal gemetselde troggewelven die je aantreft bij sluiskolkwanden en kademuren. De naam “kubbe” gaat terug op een onderdeel van een fuik, het traditionele vistuig.
Wat de stijl doet
Een kade- of sluismuur wordt van achteren voortdurend geduwd door de grond en het grondwater erachter. Aan de voorzijde wisselt de tegendruk van het water bovendien continu — bij een sluis zelfs binnen minuten. Die belasting moet ergens naartoe.
De kubbestijlen vormen de verticale steunpunten in dat systeem: ze staan met hun voet in de vaste ondergrond en nemen de horizontale druk op. De gemetselde wulfmuren spannen daar tussenin, van stijl naar stijl. Zo hoeft de muur zelf niet over de volle lengte zwaar te zijn — een principe dat vergelijkbaar is met het overwelven in de gebouwbouw, alleen dan liggend in plaats van staand.
Hout in de waterbouw
Kubbestijlen zijn traditioneel van hout, en dat werkt goed onder één harde voorwaarde: het hout moet permanent onder water of onder de laagste grondwaterstand blijven. Zonder zuurstof gaat eikenhout of grenen honderden jaren mee. Zodra het hout droogvalt — door een verlaagde waterstand, een bemaling of een uitgediepte vaargeul — begint aantasting door schimmels en bacteriën, precies zoals bij houten paalfunderingen onder oude panden.
Bij herstel van historische sluizen en kaden is dat dus de eerste vraag: is de waterstand veranderd? Verzakkende, uitbuikende of scheurende kademuren zijn vrijwel altijd terug te voeren op de staat van de houten onderdelen in de bodem.
Gerelateerde termen
- Beschoeiing
- Damwand
- Perkoen
- Palissade
- Kesp
- Keerwand
- Funderingsproblemen houten palen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
