Een laddervenster is een staand (verticaal) venster waarin de roeden zo zijn verdeeld dat het beeld doet denken aan de sporten van een ladder: een reeks smalle, liggende ruitjes boven elkaar. Het venster is dus hoger dan breed, met een sterk horizontale onderverdeling. Een andere benaming is ladderkozijn.
Het type is nauw verbonden met de Amsterdamse School (grofweg 1910-1930), waarin het als expressief gevelmotief veel werd toegepast. De liggende variant — een breed, laag venster met een vergelijkbare verdeling — heet een bandvenster.
Waaraan je het herkent
- Staande verhouding — duidelijk hoger dan breed
- Uitsluitend of overwegend horizontale roeden — geen verticale onderverdeling, of alleen ondergeschikt
- Gelijke of ritmisch afnemende ruitjeshoogte — het ritme is de essentie van het motief
- Vaak in series — meerdere laddervensters naast elkaar geplaatst, waardoor de gevel een sterk verticaal-horizontaal raster krijgt
Toepassing en praktische kant
Het laddervenster is een stijlmotief, geen constructief onderdeel. Toch heeft de vorm gevolgen voor de uitvoering:
- Veel roeden betekent veel hout in het vlak — de lichtopbrengst is lager dan de raamopening doet vermoeden
- Onderhoudsgevoelig — elke roede heeft twee kitnaden of glaslatten; bij houten roeden zijn dit de eerste plaatsen waar houtrot ontstaat. Controleer vooral de horizontale bovenzijden, waar water blijft staan
- Isolatieglas — echte doorgezette roeden met isolatieglas maken elk vakje een apart ruitje, wat kostbaar is. Bij restauratie wordt vaak gekozen voor een dunne isolerende beglazing per vak, of voor opgeplakte roeden aan de buitenzijde met een spacer in de spouw
- Monumentenstatus — bij een gemeentelijk of rijksmonument is het vensterbeeld beschermd; vervanging door een vlak raam met opgeplakte roeden is dan meestal niet toegestaan zonder vergunning
Gerelateerde termen
- Roede
- Bandvenster
- Amsterdamse School
- Kozijn
- Isolatieglas
- Houtrot
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
