Lassen is het onlosmakelijk verbinden van metalen door ze plaatselijk te smelten, waarbij de smeltbaden van beide delen samenvloeien tot één geheel — meestal met toevoeging van lasmateriaal en onder bescherming van een gas of een slaklaag die de lucht buitensluit.
Anders dan bij bouten of klinken ontstaat er geen mechanische koppeling maar een doorlopende materiaalovergang. Daarom is een goede las in principe net zo sterk als het basismateriaal — en daarom is een slechte las meteen een constructief probleem.
De belangrijkste processen
- MIG/MAG (halfautomaat) — een draad wordt continu aangevoerd en gesmolten onder een beschermgas. Snel, makkelijk te leren, het werkpaard voor constructiestaal, hekwerk en plaatwerk. MAG (actief gas, meestal CO2-mengsel) voor staal, MIG (inert gas, argon) voor aluminium en RVS.
- TIG — een niet-afsmeltende wolfraamelektrode brandt de boog, het lasmateriaal voer je met de andere hand bij. Traag, maar het schoonste en best beheersbare proces. De keuze voor dunwandig RVS, aluminium en zichtwerk.
- Elektrodelassen (BMBE/MMA) — een beklede staafelektrode; de bekleding vormt gas én slak. Ongevoelig voor wind en vuil, daarom nog altijd populair buiten op de bouwplaats en bij dikker materiaal.
| MIG/MAG (halfautomaat) | Draad wordt continu aangevoerd onder beschermgas. Snel en makkelijk te leren; voor constructiestaal, hekwerk en plaatwerk. MAG voor staal, MIG voor aluminium en RVS. |
|---|---|
| TIG | Niet-afsmeltende wolfraamelektrode, lasmateriaal met de andere hand bijvoeren. Traag, maar het schoonste en best beheersbare proces; voor dunwandig RVS, aluminium en zichtwerk. |
| Elektrodelassen (BMBE/MMA) | Beklede staafelektrode die gas en slak vormt. Ongevoelig voor wind en vuil; populair buiten op de bouwplaats en bij dikker materiaal. |
Soorten lasverbinding
- Hoeklas — twee delen onder een hoek, meestal 90°. Verreweg het meest toegepast in de staalbouw. De maat is de a-hoogte: de hoogte van de grootste driehoek die in de lasdoorsnede past. Zo staat het ook op de tekening.
- Stomplas — twee delen in elkaars verlengde, meestal met een voorbewerkte lasnaad (V-, X- of U-naad) zodat de las volledig doorlast.
- Overlaplas en plugsteek/gatlas voor plaatwerk.
Waar het misgaat
- Onvoldoende inbranding. De rups ligt er mooi op maar is niet met het basismateriaal vergroeid. Oorzaak: te lage stroom, te snel doorlopen of een te vuil oppervlak.
- Slakinsluiting bij meerlaags lassen, doordat de vorige laag niet volledig is gebikt en geborsteld.
- Poriën door vocht, vet, verf, roest of tocht die het beschermgas wegblaast. Slijp of borstel de naad blank en las windvrij.
- Vervorming en krimp. Lasmetaal krimpt bij het afkoelen en trekt de constructie scheef. Werk met hechtlassen, las in etappes en wissel van kant.
- Overdimensioneren. Een dikkere las is niet automatisch beter: hij brengt meer warmte in, geeft meer vervorming en kost meer tijd. Houd de a-hoogte van de tekening aan.
Regelgeving en veiligheid
- Voor dragende staalconstructies geldt in Europa de uitvoeringsnorm NEN-EN 1090; afhankelijk van de uitvoeringsklasse zijn een gecertificeerd lasbedrijf, gekwalificeerde lassers en beschreven lasmethodes vereist. Voor een dragend staalspant is dit geen vrije keuze.
- Beschermende kleding en een automatische lashelm met de juiste donkerheidsgraad zijn verplicht; lasstraling veroorzaakt binnen minuten lasogen en verbrandt onbeschermde huid.
- Afzuiging of ventilatie. Lasrook is schadelijk; bij RVS komen chroom- en nikkelverbindingen vrij waarvoor strenge grenswaarden gelden.
- Brandwacht en vrije werkomgeving. Vonken vliegen meters ver en blijven lang gloeien. Verwijder brandbaar materiaal en controleer na afloop nog een tijd de omgeving.
Gerelateerde termen
- Aanlassen
- Lashamer
- Lasersnijden
- Betonstaal
- Cortenstaal
- Aluminium
- Koudgevormd staal
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
