Een lavabo is een waterbekken om de handen in te wassen. Het woord gaat terug op het Latijnse lavabo, ‘ik zal wassen’, naar de psalmtekst die de priester uitspreekt terwijl hij tijdens de mis zijn handen wast. In de kerkbouw is de lavabo daarom het bekken bij het altaar; in het Belgisch-Nederlands en het Frans is het gewoon het woord voor een wastafel.
De term heeft dus twee betekenissen die je goed uit elkaar moet houden: één bouwhistorisch, één alledaags.
| In de kerk (bouwhistorisch) | Meestal een nis in de muur van het priesterkoor, aan de epistelzijde bij het altaar, met een stenen bekken en vaak een afvoergat. |
|---|---|
| In het woonhuis (alledaags) | In Vlaanderen en Franstalige gebieden het gangbare woord voor een wastafel: bekken in badkamer of toilet, met kraan en afvoer. |
De lavabo in de kerk
In middeleeuwse en latere kerken is de lavabo meestal een nis in de muur van het priesterkoor, aan de epistelzijde bij het altaar, met een stenen bekken en vaak een afvoergat. De nis kan rijk gedetailleerd zijn met een boogje, kolonnetten en traceringen, en is daardoor voor de bouwhistoricus een dateerbaar element.
Verwante voorzieningen die vaak in dezelfde nis of ernaast zitten:
- Piscina — het bekken met afvoer waarin de miskelk en de vingers na de communie worden gespoeld; het spoelwater loopt via een eigen afvoer rechtstreeks de grond in en niet in het riool.
- Credenstafel — de bijzettafel waarop de kruiken met water en wijn en het handdoekje klaarstaan.
- Aquamanile — een gietkan, vaak in dierenvorm, waaruit het water over de handen werd geschonken.
Ook in kloosters kom je de lavabo tegen: een wasbekken of wasfontein in de kruisgang bij de ingang van de refter, waar de monniken voor de maaltijd hun handen wasten.
De lavabo in het woonhuis
In Vlaanderen en in Franstalige gebieden is lavabo het gangbare woord voor een wastafel: het bekken in badkamer of toilet, met kraan en afvoer, opgehangen aan de wand of ingebouwd in een meubel. In Nederland wordt dat gebruik veel minder gehoord; daar zegt men wastafel of fonteintje.
Let bij het bestellen van sanitair over de grens dus op de betekenis: een Belgische offerte met ‘lavabo’ bedoelt vrijwel altijd een gewone wastafel.
Praktisch bij plaatsing
- Hoogte: een wastafel wordt doorgaans rond de 80 tot 90 cm boven de vloer gemonteerd, afhankelijk van de lengte van de gebruikers. Bepaal de hoogte voordat de tegels op de wand gaan.
- Voldoende draagkracht. Een gevulde stenen wastafel is zwaar; bevestig aan een dragende wand of aan een ingemetseld c.q. ingebouwd frame, niet aan enkelvoudig gipsplaatwerk.
- Denk aan de afvoer. Reken op een sifon en op voldoende afschot naar de standleiding.
Gerelateerde termen
- Piscina
- Kruisgang
- Priesterkoor
- Nis
- Fonteintje
- Sanitair
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
