Lichtkap is een term met meer dan één betekenis. In de dakenbouw is het een korte lichtstraat: een opgebouwde daglichtopening in een dak of wand. In de verlichtingstechniek is het de kap die het licht van een lamp bundelt, richt of afschermt. En in oudere bouwkundige literatuur wordt “lichtkap” soms gebruikt als synoniem voor de lichtbeuk.
Omdat de betekenissen zo uiteenlopen, is het verstandig om in een bestek of op een tekening het specifiekere woord te gebruiken: lichtstraat, lichtkoepel, armatuurkap of lichtbeuk.
1. De lichtkap als daglichtvoorziening
In deze betekenis is een lichtkap een korte, opgebouwde daglichtopening — korter dan een volwaardige lichtstraat, groter of langwerpiger dan een enkele lichtkoepel. Denk aan een kap over een trapgat, boven een badkamer zonder buitengevel of boven een middengedeelte van een woning waar geen raam kan komen.
De opbouw is in grote lijnen gelijk aan die van een lichtstraat:
- een opstand (koepeltrommel of houten of geïsoleerde opstandconstructie) die het dakvlak verlaat;
- een beglaasd of met kunststof gevuld bovendeel, vlak of met een lichte helling;
- een sluitende aansluiting van de dakbedekking op de opstand.
De belangrijkste ontwerpvragen zijn steeds dezelfde: hoeveel daglicht is er nodig, hoeveel opwarming accepteer je in de zomer, moet de kap kunnen openen voor ventilatie, en hoe wordt hij schoongemaakt en onderhouden?
2. De lichtkap bij verlichting
In verlichting is een lichtkap de afscherming rond een lichtbron: een kap die het licht bundelt, verstrooit of juist tegenhoudt. Je komt de term tegen bij armaturen, bij verlichte gordijnbetimmeringen (een lichtlijst boven een raam) en bij vitrine- en aquariumverlichting. Functioneel gaat het altijd om hetzelfde: verblinding voorkomen en het licht sturen naar waar je het wilt hebben.
3. De lichtkap als lichtbeuk
Sporadisch wordt “lichtkap” gebruikt voor de lichtbeuk: de vensterzone hoog in het middenschip van een basiliek, boven de daken van de zijbeuken. Dit gebruik kom je vooral in oudere teksten tegen; het gangbare woord daarvoor is lichtbeuk of clerestorium.
| Dakenbouw (daglicht) | Korte, opgebouwde daglichtopening in een dak of wand; korter dan een volwaardige lichtstraat. |
|---|---|
| Verlichtingstechniek | Kap die het licht van een lamp bundelt, richt of afschermt; specifieker: armatuurkap. |
| Oudere bouwkundige literatuur | Vensterzone hoog in het middenschip van een basiliek; gangbaar woord: lichtbeuk of clerestorium. |
Aandachtspunten bij een daglichtkap
- Isoleer de opstand. Een niet-geïsoleerde opstand is een koudebrug waar in de winter condens op vormt; dat druppelt naar binnen en wordt vaak voor lekkage aangezien.
- Denk aan doorvalgevaar. Een kunststof daglichtopening in een beloopbaar dak is niet betreedbaar. Voorzie een doorvalbeveiliging of een fysieke afscherming als er onderhoudsverkeer over het dak gaat.
- Zonwering hoort erbij op zuid. Een horizontale of licht hellende daglichtopening vangt in de zomer meer zon dan een gevelraam op dezelfde oppervlakte.
- Plan de reiniging. Een kap die je niet kunt bereiken, wordt vies en laat na verloop van tijd merkbaar minder licht door.
Gerelateerde termen
- Lichtstraat
- Lichtkoepel
- Koepeltrommel
- Lichtbeuk
- Dakraam
- Dakvenster
- Lichtdoorlaat
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
