Wat is een lier?

Een lier is een trekwerktuig waarmee een kabel, ketting of band op een trommel wordt gewikkeld om een last te verplaatsen. Door de overbrenging tussen aandrijving en trommel levert een lier een veel grotere trekkracht dan een mens rechtstreeks kan uitoefenen.

Op de bouw kom je lieren tegen bij het optrekken van materiaal langs een ladderlift, bij het aanslepen van balken en boomstammen, bij het spannen van constructies en als aandrijving van kleine bouwtakels.

Soorten

• Handlier. Een trommel met slinger en tandwieloverbrenging. Goedkoop en betrouwbaar, maar traag. Een goede handlier heeft een lastdrukrem die de trommel vasthoudt zodra je de slinger loslaat — zonder die rem is het gereedschap gevaarlijk.
• Elektrische lier. Aangedreven door een elektromotor, met een rem die automatisch valt bij stroomuitval. Voor werk op de bouw is dit de meest gebruikte uitvoering.
• Kabeltrekker (tandheugellier). Een lier zonder trommel, die de kabel met klemmen doorvoert. Bekend van het merk Tirfor. Het voordeel is dat de kabellengte onbeperkt is en de trekkracht constant blijft — bij een trommellier neemt de trekkracht af naarmate er meer kabel opgewikkeld is.
• Bouwtakel. Een lier met een galg of arm die aan een steiger of kozijn wordt bevestigd om materiaal naar boven te takelen.

Belastbaarheid: trekken is niet hijsen

Dit is het belangrijkste punt en het wordt in de praktijk vaak genegeerd. Een lier die is gekeurd voor trekken over een vlak (zoals een autolier of bootlier) mag geen last heffen. Bij hijsen hangt de volledige last aan de kabel en is er niets dat hem opvangt als er iets breekt; bij trekken rust de last op de grond. Hijsen mag alleen met materieel dat daar expliciet voor is gekeurd en van een hijslastaanduiding is voorzien.

Let bij de aanduiding op:

• WLL (Working Load Limit) — de maximaal toelaatbare werklast. Nooit overschrijden.
• De eerste kabellaag. De opgegeven trekkracht geldt meestal bij een vrijwel lege trommel. Zit de trommel vol, dan wordt de hefboomarm groter en daalt de werkelijke trekkracht aanzienlijk.
• Minimaal drie wikkelingen op de trommel houden. De kabelbevestiging in de trommel is niet berekend op de volle last.

Kabel en veiligheid

• Keur de kabel voor elk gebruik. Gebroken draden, knikken, corrosie en een platgedrukte kern zijn afkeurcriteria. Een kabel met zichtbare draadbreuk is afval, geen gereedschap.
• Sta nooit in de lijn van de kabel. Een klappende staalkabel is de meest voorkomende ernstige verwonding bij lierwerk. Leg bij zware trekken een deken of kabeldemper over de kabel.
• Gebruik handschoenen bij het geleiden van staalkabel en laat de kabel gelijkmatig oplopen; kruislings opgewikkelde kabel beschadigt zichzelf.
• Anker deugdelijk. De lier is nooit sterker dan het punt waaraan hij vastzit. Een kozijn of dakrand is geen ankerpunt.

Gerelateerde termen

• Takel
• Katrol
• Ladderlift
• Hijsblok
• Staalkabel
• Bouwkraan
• Hijsstrop

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.