Een luchtbelvormer is een chemische hulpstof die tijdens het mengen zeer kleine, gelijkmatig verdeelde luchtbelletjes in beton of mortel vormt. De bellen hebben een doorsnede in de orde van tienden tot enkele honderden micrometers. Ze blijven na verharding als holtes in het cementsteen aanwezig.
Hoe beschermen luchtbellen tegen vorst?
Beton bevat altijd water in zijn poriën. Bevriest dat water, dan zet het uit en ontstaat inwendige druk die het cementsteen doet barsten — de bekende afschilfering van betontegels, stoepranden en balkonvloeren na een strenge winter.
De luchtbellen fungeren als expansievaten: het bevriezende water kan de aangrenzende, met lucht gevulde holte in en de druk loopt niet op. Cruciaal is dat de bellen dicht bij elkaar liggen, zodat het water nooit ver hoeft te verplaatsen.
Wanneer wordt het toegepast?
- Beton dat buiten aan vorst en dooizout wordt blootgesteld: bruggen, viaducten, verhardingen, opritten en balkons
- Betonstraatstenen en tegels
- Metselmortel die tijdens de winter wordt verwerkt of blijvend nat kan worden
- Beton waarvan de verwerkbaarheid moet verbeteren zonder extra water toe te voegen
Bijeffecten
| Effect | Toelichting |
|---|---|
| Vorstbestandheid | Verbetert sterk — de hoofdreden voor toepassing |
| Verwerkbaarheid | Verbetert; het mengsel wordt smeuïger en gemakkelijker te verpompen |
| Ontmenging en bloeden | Nemen af |
| Druksterkte | Neemt af, want de holtes zijn per definitie geen dragend materiaal |
De sterktedaling is de reden dat je nooit zomaar meer luchtbelvormer toevoegt. Als vuistregel wordt in de betontechnologie aangehouden dat elke extra volumeprocent lucht enkele procenten druksterkte kost. Voor vorst- en dooizoutbestand beton wordt doorgaans in de orde van vier tot zes volumeprocent lucht aangehouden; het exacte gehalte volgt uit de milieuklasse en de betonspecificatie.
Praktische aandachtspunten
- Dosering is geen doe-het-zelfwerk — de hoeveelheid en de belgrootte hangen af van temperatuur, watergehalte, cementsoort, mengtijd en verdichting. Dit hoort in het betonmengselontwerp thuis, niet in de kuip op de bouwplaats
- Niet overvibreren — te lang trillen slaat de luchtbellen er weer uit en maakt de bescherming ongedaan
- Meten — het luchtgehalte wordt op de bouwplaats gecontroleerd met een luchtgehaltemeter (drukmethode) op verse betonspecie
- Zelf storten? — koop dan gewoon een betonmortel in de juiste milieuklasse bij de betoncentrale. Die is al op vorstbestandheid samengesteld
Gerelateerde termen
- Hulpstof
- Betonspecie
- Betonmortel
- Beton vorstbestandheid
- Betonkwaliteit
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
