Een mantelzorgwoning is woonruimte in, aan of bij een bestaande woning waar iemand woont die mantelzorg verleent aan of ontvangt van een bewoner van die woning. Het kan gaan om een aanbouw, een omgebouwde garage of bijgebouw, een deel van de bestaande woning, of een geheel verplaatsbare unit in de tuin. Het uitgangspunt is zelfstandig wonen — met eigen keuken, badkamer en toilet — dicht bij de zorgverlener.
De regels op hoofdlijnen
Sinds de invoering van de Omgevingswet gelden de technische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de ruimtelijke regels uit het omgevingsplan van de gemeente. Kort samengevat:
- Definitie. Het gaat om huisvesting van één huishouden van maximaal twee personen, waarvan ten minste één persoon mantelzorg verleent aan of ontvangt van een bewoner van de hoofdwoning
- Achtererfgebied. Vergunningvrij bouwen van een bijbehorend bouwwerk kan alleen in het achtererfgebied — dus achter de voorgevelrooilijn, op minimaal 1 meter van openbaar gebied
- Oppervlakte. Hoeveel je vergunningvrij mag bijbouwen, hangt af van de omvang van het bebouwingsgebied; hoe groter dat gebied, hoe meer mag, tot een maximum. Er blijft altijd een deel van het erf onbebouwd
- Verplaatsbare voorziening buiten de bebouwde kom. Voor een geheel of in delen verplaatsbare mantelzorgvoorziening buiten de bebouwde kom geldt een grens van 100 m²
- Tijdelijk karakter. Vervalt de zorgsituatie, dan moet het gebruik als zelfstandige woning stoppen en de verplaatsbare voorziening worden verwijderd
Belangrijk: deze regels zijn landelijk kader, maar gemeenten kunnen in hun omgevingsplan afwijkende of aanvullende regels stellen. Vraag altijd vóór het ontwerp een omgevingscheck of vooroverleg aan bij je gemeente.
Bouwkundige aandachtspunten
- Gelijkvloers ontwerpen. Drempelloze entree, een deuropening waar een rollator of rolstoel door kan, en een badkamer met vrije draaicirkel. Dit is de belangrijkste ontwerpkeuze en achteraf het duurst te herstellen
- Vluchtroute en rookmelders. Rookmelders zijn in Nederland in woningen verplicht op elke bouwlaag; zorg dat de vluchtroute vanuit de slaapkamer kort en vrij is
- Aansluitingen. Bepaal vooraf of de woning op de bestaande meterkast wordt aangesloten of een eigen aansluiting krijgt. Een eigen aansluiting kost meer, maar maakt de afrekening en een eventuele latere zelfstandige verhuur eenvoudiger
- Riolering. De hoogteligging van het bestaande riool bepaalt vaak of de badkamer op vloerniveau kan of dat je met een verhoogde vloer of een vermalerpomp moet werken. Controleer dit vóór het ontwerp
- Isolatie en verwarming. Ouderen zitten vaak stil en willen het warmer; kies voor een goed geïsoleerde schil met lagetemperatuurverwarming en vloerverwarming
- Kosten. Een aanbouw of verbouwing tot mantelzorgwoning kost in de praktijk enkele tienduizenden euro’s; een kant-en-klare verplaatsbare unit ligt daar doorgaans boven en wordt ook verhuurd. Vraag altijd meerdere offertes en let op wat er níet in zit: fundering, aansluitingen, terreinwerk en leges
Gerelateerde termen
- Aanbouw
- Omgevingsvergunning
- Omgevingsvergunning-vrij
- Aanpasbaar bouwen
- Integraal toegankelijk
- Kangoeroewoning
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
