Een mausoleum is een zelfstandig, meestal monumentaal grafgebouw waarin een of meer overledenen bovengronds worden bijgezet. Het onderscheidt zich van een gewoon graf doordat het een gebouw is dat je kunt betreden of dat op zijn minst als bouwwerk is vormgegeven, met muren, een dak en vaak een eigen ingang.
Herkomst van de naam
De term gaat terug op het graf van Mausolos, satraap van Karië, in Halikarnassos — het huidige Bodrum in Turkije. Dit rond het midden van de vierde eeuw v.Chr. voltooide grafmonument was zo groots dat het tot de zeven wereldwonderen van de oudheid werd gerekend. De naam van de vorst werd daarmee de soortnaam voor het gebouwtype.
Bekende latere voorbeelden zijn het Mausoleum van Hadrianus in Rome (nu de Engelenburcht) en de Taj Mahal in Agra, gebouwd als grafmonument voor Mumtaz Mahal.
Vorm en bouwkundige kenmerken
Mausolea zijn vaak centraalbouw: een symmetrisch gebouw rond een middelpunt, met een vierkante, ronde of achthoekige plattegrond en dikwijls een koepel. Die vorm past bij de functie — er is geen liturgische lengterichting nodig, alleen een waardig middelpunt.
- Constructie. Zware, massieve muren van natuursteen of baksteen; het gebouw is bedoeld om eeuwen mee te gaan
- Ventilatie. In grafkelders en bijzettingsruimten is beheerste ventilatie noodzakelijk om vocht en schade te voorkomen
- Vocht. Bij restauratie is optrekkend vocht het grootste probleem: veel mausolea staan zonder waterkering direct op de grond
- Verwante gebouwtypen. Een grafkapel is een kapel met een graffunctie, een columbarium is bedoeld voor asbussen, en een crypte ligt juist ónder een kerk in plaats van vrijstaand
Gerelateerde termen
- Grafkapel
- Crypte
- Columbarium
- Centraalbouw
- Koepel
- Monument
- Mastaba
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
