Mergel is een sedimentgesteente dat bestaat uit een mengsel van kalk (calciumcarbonaat) en klei. Geologisch spreekt men van mergel bij ruwweg een kwart tot driekwart kleibestanddeel; is er meer kalk, dan heet het kalksteen, is er meer klei, dan kleisteen.
In Limburg wordt met “mergel” in de praktijk iets anders bedoeld: de zachte, gelige kalksteen van Maastricht die daar in ondergrondse groeven is gewonnen en waarmee kerken, kastelen en boerderijen zijn gebouwd. Strikt genomen is dat geen mergel maar kalksteen — de naam is echter volledig ingeburgerd.
Inhoudsopgave
Eigenschappen
- Zacht en licht — met een handzaag te zagen; blokken zijn met de hand te verwerken
- Poreus — neemt makkelijk water op, waardoor het gevoelig is voor vorst en zoutbelasting
- Ademend — dampopen; combineer het daarom met kalkmortel, niet met dichte cementmortel
- Verweert zichtbaar — verweerde lagen “zanden” af; historisch werd dit periodiek bijgewerkt of afgestoken
Toepassing
- Mergelblokken in gevels en binnenmuren, vooral in Zuid-Limburg
- Speklagen en omlijstingen in combinatie met baksteen
- Beeldhouwwerk en ornamenten, dankzij de goede bewerkbaarheid
- Landbouw — kalkrijke mergel als bodemverbeteraar om zure grond te ontzuren
Aandachtspunten
- Metsel en voeg mergel altijd met een kalkmortel; harde cementvoegen zijn sterker dan de steen zelf en veroorzaken schade aan de blokranden
- Houd mergelwerk droog aan de voet: spatwater en optrekkend vocht zijn de belangrijkste schadeoorzaken
- Gebruik geen dichte, filmvormende verf of impregneermiddel dat de damp tegenhoudt — vocht wordt dan achter de laag opgesloten
- Zorg voor een goede afdekking en overstek zodat regen niet direct op de kop van het metselwerk staat
Gerelateerde termen
- Kalksteen
- Natuursteen
- Kalkmortel
- Afzettingsgesteente
- Keileem
- Natuursteen onderhoud
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
