Een metope is het min of meer vierkante, vlakke veld tussen twee trigliefen in het fries van een Dorische tempel. Trigliefen zijn de blokjes met drie verticale groeven; daartussen zit steeds een metope. Samen vormen ze het karakteristieke, ritmische fries van de Dorische orde.
Plaats in het hoofdgestel
Het hoofdgestel (entablement) van een klassieke tempel bestaat van onder naar boven uit:
- Architraaf — de dragende balk direct op de zuilen
- Fries — bij de Dorische orde: afwisselend trigliefen en metopen
- Kroonlijst (geison) — de uitkragende afsluiting
Herkomst van de vorm
De Dorische orde wordt algemeen gezien als een versteende weergave van een oudere houten constructie. De trigliefen worden dan begrepen als de kopse kanten van de dakbalken; de metopen als de vlakken ertussen — oorspronkelijk open of gevuld met een plaat. In steen uitgevoerd werden die vlakken een dankbaar veld voor beeldhouwwerk.
Beeldhouwwerk
Metopen zijn vaak versierd met reliëf: mythologische scènes met goden, centauren of helden, meestal één taferelen per veld. De metopen van het Parthenon in Athene zijn de bekendste voorbeelden; een deel daarvan bevindt zich in het British Museum en een deel in Athene. Bij eenvoudiger gebouwen bleven de metopen glad of werden ze alleen geschilderd.
Een klassiek ontwerpprobleem is de hoekconflict-kwestie: aan de hoek van de tempel moet de triglief precies op de hoek uitkomen, terwijl hij tegelijk boven het hart van de zuil hoort te staan. Griekse bouwmeesters losten dat op door de hoekzuilen iets dichter naar binnen te plaatsen en de laatste metope iets breder te maken.
Gerelateerde termen
- Fries
- Dorisch
- Hoofdgestel
- Architraaf
- Guttae
- Reliëf
- Bouworden
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
