Het woord micrometer heeft twee betekenissen: het is een lengte-eenheid van één duizendste millimeter (µm), en het is de naam van een meetinstrument — de schroefmaat — waarmee je diktes en diameters tot op honderdsten van een millimeter afleest.
Als eenheid: 1 micrometer = 0,001 mm = 0,000001 m. Je komt hem in de bouw tegen bij laagdiktes van verf en coatings, bij korrelgroottes van vulstoffen en bij de fijnheid van bindmiddelen. Een verflaag wordt bijvoorbeeld opgegeven in micrometers droge laagdikte, en microsilica heeft korrels van ongeveer 0,1 µm.
Als instrument: de micrometer of schroefmaat werkt met een fijne schroefdraad. Eén hele omwenteling van de trommel verplaatst de meetspindel een vaste, kleine afstand. Op de schaal lees je vervolgens de maat af.
Werken met een schroefmaat
- Meetbereik. Een buitenschroefmaat heeft doorgaans een bereik van 25 mm per instrument: 0-25 mm, 25-50 mm, 50-75 mm enzovoort. Je hebt dus een set nodig om een groot maatbereik te dekken
- Afleesnauwkeurigheid. Standaard 0,01 mm; uitvoeringen met nonius of digitale uitlezing gaan tot 0,001 mm
- Meetkracht. Draai altijd aan de ratel of slipkoppeling en niet aan de trommel. Zo klem je het werkstuk met steeds dezelfde kracht en meet je reproduceerbaar
- Nulstellen. Controleer bij een 0-25 mm instrument of de schaal op nul staat als de bekken elkaar raken. Een verlopen nulstand geeft bij elke meting dezelfde fout
- Temperatuur. Staal zet uit. Houd het instrument niet minutenlang in je hand vast voor een precisiemeting en meet bij benadering op kamertemperatuur
Toepassing in de bouw
In de dagelijkse bouwpraktijk volstaat een schuifmaat meestal: die leest tot 0,1 of 0,05 mm af en dat is voor kozijnwerk, betonstaal en leidingwerk ruim voldoende. De micrometer komt in beeld waar het echt nauw komt: bij het inmeten van beslagdelen, bij plaatdiktes van zink en lood, bij het bepalen van slijtage aan gereedschap en in de werkplaats bij metaal- en machinebouw.
Voor coatinginspectie bestaat een aparte variant: de laagdiktemeter, die de droge laagdikte in micrometers meet zonder de laag te beschadigen.
Gerelateerde termen
- Schuifmaat
- Maatvoering
- Tolerantie
- Duimstok
- Microsilica
- Laagdikte
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
