Minimalisme is een architectuur- en ontwerpstroming waarin alles wordt weggelaten wat niet noodzakelijk is: een beperkt aantal materialen, geen ornament, strakke vlakken en licht en ruimte als voornaamste expressiemiddelen. De stroming komt op vanaf de jaren zestig en zeventig, in het spoor van de minimal art in de beeldende kunst, en bloeit in de architectuur vooral vanaf de jaren tachtig en negentig.
Minimalisme is geen kaalheid uit zuinigheid. Het is een ontwerphouding waarin de aandacht verschuift van decoratie naar verhouding, materiaal en licht. Waar niets afleidt, telt elke maat.
Kenmerken
- Beperkt materiaalpalet. Vaak niet meer dan drie of vier materialen in het hele gebouw: bijvoorbeeld beton, glas, hout en staal, elk in zijn eigen kleur en textuur
- Geen ornament. Lijstwerk, profielen en versiering ontbreken; de overgang tussen twee vlakken wordt zelf het detail
- Verborgen techniek. Radiatoren, leidingen, schakelaars, deurkozijnen en gordijnrails worden weggewerkt of vlak in het vlak opgenomen
- Doorlopende vlakken. Grote, ongedeelde wand-, vloer- en gevelvlakken, met een zo klein mogelijk aantal naden
- Licht als materiaal. Daglicht wordt gericht binnengehaald via lichtstraten, hoge raamstroken of juist enkele nauwkeurig geplaatste openingen
- Verhouding boven versiering. De kwaliteit zit in de maatverhoudingen van de ruimte en in de plaatsing van de openingen
Bekende namen die met deze benadering worden verbonden zijn onder meer John Pawson, Tadao Ando en Peter Zumthor.
Wat het in de praktijk betekent
Minimalistisch bouwen is bijna nooit goedkoper. Het tegendeel is waar: hoe minder er te zien is, hoe hoger de eisen aan uitvoering en maatvoering.
- Naadloze vlakken vragen om een zeer vlakke ondergrond en om ambachtelijk stukadoorswerk
- Een deur zonder omlijsting (een blinddeur of vlakvullende deur) is aanzienlijk duurder dan een standaard opdekdeur met kozijnomlijsting
- Weggewerkte installaties vragen om vroege coördinatie tussen bouwkundig ontwerp en installatietekeningen; achteraf inpassen lukt niet
- Er is nauwelijks tolerantie: een scheluwte van enkele millimeters valt in een strak vlak direct op
- Zonder kastenwanden en gesloten bergruimte werkt het concept niet — opbergruimte moet vanaf de eerste schets worden meeontworpen
Gerelateerde termen
- Modernisme
- Functionalisme
- Bauhaus
- Brutalisme
- Detaillering
- Maatvoering
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
