Een moment is het draaiende of buigende effect van een kracht om een punt: de grootte van de kracht vermenigvuldigd met de loodrechte afstand tot dat punt. In formulevorm: M = F × a. De eenheid is de newtonmeter (Nm), in de bouw meestal kilonewtonmeter (kNm).
De arm is minstens zo belangrijk als de kracht. Dezelfde last op twee keer zoveel afstand geeft een twee keer zo groot moment. Dat is de reden waarom een balk met een dubbele overspanning niet twee, maar veel meer materiaal nodig heeft.
Soorten momenten
- Buigend moment. Het moment dat een ligger of balk probeert door te buigen. De bovenzijde komt onder druk, de onderzijde onder trek — of andersom, afhankelijk van het teken
- Torsiemoment. Een wringend moment om de lengteas van een element, bijvoorbeeld bij een balk die aan één zijde een uitkragende vloer draagt
- Kantelmoment. Het moment dat een muur, keerwand of gebouw wil omkantelen, bijvoorbeeld door windbelasting of gronddruk
- Aandraaimoment. In het bevestigingswerk: de kracht waarmee een bout wordt aangedraaid, opgegeven in Nm en gecontroleerd met een momentsleutel
Enkele veelgebruikte formules
Voor een enkelvoudig opgelegde ligger met overspanning L:
| Belasting | Maximaal buigend moment |
|---|---|
| Gelijkmatig verdeelde belasting q | M = q·L² / 8, midden in het veld |
| Puntlast F midden op de overspanning | M = F·L / 4, onder de last |
| Uitkragende ligger met verdeelde belasting q | M = q·L² / 2, bij de inklemming |
Let op de kwadratische term: bij een gelijkmatig verdeelde belasting groeit het moment met het kwadraat van de overspanning. Een balk 20 procent langer maken betekent grofweg 44 procent meer moment.
Waarom het uitmaakt
Het maximale buigend moment bepaalt samen met de materiaalsterkte welk profiel of welke balkdoorsnede nodig is. Het weerstandsmoment van de doorsnede moet het optredende moment kunnen opnemen. Daarom is een balk hoger dan breed: hoogte telt kwadratisch mee in de weerstand, breedte lineair.
Een tweede, aparte controle is de doorbuiging. Een balk kan sterk genoeg zijn en toch te veel doorhangen — dat is een aparte grenstoestand.
Reken constructies nooit op gevoel na. Bij het doorbreken van een dragende muur, het plaatsen van een stalen ligger of het maken van een uitbouw is een berekening door een constructeur verplicht onderdeel van de vergunningaanvraag.
Gerelateerde termen
- Momentenlijn
- Buigend moment
- Ligger
- Dwarskracht
- Doorbuiging
- Overspanning
- Weerstandsmoment
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
