Een muuranker is een smeedijzeren of stalen verankering die de houten balklaag aan de buitenmuur koppelt, zodat de gevel niet naar buiten kan wijken. Het zichtbare deel aan de gevel — de krul, de S-vorm, het staafje of het jaartal — is maar de helft van het verhaal; achter het metselwerk zit de eigenlijke verbinding met de balk.
Metselwerk is sterk op druk maar kan geen trek opnemen. Een hoge, slanke gevel zonder verbinding met de vloeren buigt in de loop van de tijd naar buiten, zeker onder winddruk of door het uiteendrukken van een kapconstructie. Het muuranker verbindt gevel en vloerconstructie tot één geheel.
Hoe het werkt
De klassieke uitvoering bestaat uit twee delen. Aan het balkeinde zit een smeedijzeren strip of staaf, die door de muur naar buiten steekt en daar een gleuf of oog heeft. In die gleuf wordt aan de buitenzijde een schieter gestoken: een dwarsstaaf die tegen het metselwerk aanligt en het geheel op zijn plaats houdt. Trekt de gevel naar buiten, dan trekt hij tegen de schieter en dus tegen de balk.
De schieter is het onderdeel dat je van buiten ziet. Vormen die veel voorkomen:
- Rechte schieter, een simpel staafje — het meest voorkomend
- S-anker of krulanker, decoratief gesmeed
- Jaartalanker, waarbij de schieters de vorm van cijfers hebben en samen het bouwjaar spellen
- Letteranker, met initialen of een symbool
Onderhoud en aandachtspunten
- Roestschade is het grootste risico. Roestend ijzer zet uit tot enkele malen zijn oorspronkelijke volume. Dat drukt het omliggende metselwerk uiteen — je herkent het aan haarscheuren die stervormig rond het anker weglopen, en aan afgedrukte voegen
- Nooit zomaar verwijderen. Een muuranker is een constructief onderdeel. Zit het los of vervormd, laat dan eerst beoordelen of de gevel wel verankerd blijft
- Herstellen in plaats van vervangen. Bij monumenten wordt een aangetast anker meestal ontroest, behandeld en teruggeplaatst; alleen bij ernstig verlies van doorsnede wordt vervangen door roestvast staal
- Let op het balkeinde. Waar een anker roest, is vaak ook vocht bij de balkkop gekomen. Controleer bij ankerschade altijd het hout aan de binnenzijde
- Nieuwbouw werkt anders. Daar worden geen zichtbare muurankers gebruikt maar roestvaste spouwankers tussen binnen- en buitenblad, plus verankering van de vloer aan het binnenblad
- Schilderen helpt. Een goed onderhouden verflaag op een historisch smeedijzeren anker gaat jarenlang mee en voorkomt roestschade aan het metselwerk
Gerelateerde termen
- Jaartalanker
- Balkkop
- Balklaag
- Moerbalk
- Spouwanker
- Metselwerk
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
