De Moorse revival, in het Nederlands ook neomoorse stijl genoemd, is een westerse 19e-eeuwse bouwstijl die motieven overneemt uit de islamitische architectuur van al-Andalus en Noord-Afrika. Het is een van de vele historiserende stijlen uit die eeuw, naast neogotiek, neorenaissance en neoclassicisme.
De belangstelling ontstond toen Europese ontwerpers vanaf het begin van de 19e eeuw het Alhambra in Granada gingen opmeten en publiceren. De romantische verbeelding daarvan — mede aangewakkerd door Washington Irvings Tales of the Alhambra uit 1832 — leverde een decoratief vormenrepertoire dat overal in Europa en Amerika werd toegepast.
Kenmerken
- Hoefijzerboog — de boog die aan de onderzijde weer naar binnen krult, het meest directe herkenningsteken
- Muqarna’s — honingraatvormige nisjes onder bogen, koepels en kroonlijsten
- Geometrisch en plantaardig ornament — arabesken en strak geometrische betegeling, vaak in stuc of keramiek
- Uivormige of bolle koepels en slanke torentjes
- Polychromie — gekleurde banden metselwerk of tegelwerk als geveldecoratie
Toepassing
De stijl werd zelden voor woonhuizen gebruikt en vooral voor gebouwen die iets bijzonders mochten uitstralen:
- Synagogen. Vanaf het midden van de 19e eeuw kozen veel Joodse gemeenten in Midden-Europa en de Verenigde Staten de stijl, waarbij werd verwezen naar de bloeitijd van het Jodendom in middeleeuws islamitisch Spanje. Bekende voorbeelden zijn de Neue Synagoge aan de Oranienburger Straße in Berlijn (1859-1866), waarvan de gevel op het Alhambra is gebaseerd
- Amusementsarchitectuur — theaters, badhuizen, kuurgebouwen, paviljoens en tentoonstellingsgebouwen
- Rookkamers en serres in villa’s, als exotisch bedoeld interieuraccent
Bij restauratie is voorzichtigheid geboden: het ornament is meestal van stuc, gips of geglazuurde keramiek en dus kwetsbaar. Vervangen door beton- of kunststofimitatie tast de monumentale waarde aan.
Gerelateerde termen
- Bouworden
- Muqarna
- Ornament
- Monument
- Neogotiek
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
