Naald is een bouwkundige term met drie betekenissen: een slanke, hoog oplopende torenspits, een naaldvormig gedenkteken zoals een obelisk, en de aanslaglijst bij dubbele deuren of ramen zonder middenstijl. Welke betekenis geldt, blijkt vrijwel altijd uit de context: bij een kerk gaat het om de spits, op een tekening van een kozijn om de lijst.
1. De naald als torenspits
Een naald is een torenspits met een zeer steile, slanke vorm. Waar een gewone tentspits een brede voet en een gedrongen silhouet heeft, loopt een naald over een grote hoogte vrijwel recht toe. De constructie bestaat uit een houten spitsspant met een spil in het hart, bekleed met leien, zink of koper. Bij lange naalden is de windbelasting maatgevend, niet het eigen gewicht.
2. De naald als gedenkteken
Een vrijstaand, hoog en smal spits toelopend monument van (natuur)steen heet ook een naald. De obelisk is er de bekendste vorm van. Ze werden opgericht als herinneringsteken bij veldslagen, koninklijke bezoeken of stadsjubilea.
3. De naald in het timmerwerk
Bij dubbele deuren of dubbele ramen zonder middenstijl moet er toch iets zijn waar de tweede vleugel tegenaan sluit. Die aanslaglijst, bevestigd op één van de twee vleugels, heet de naald. De term is verwant aan de deurnaald, de vaste middenstijl tussen twee deuren.
Aandachtspunten
- Bij buitendeuren met een naald hoort een goede kierdichting: de naald zelf keert geen slagregen, de rubbers doen dat
- De vleugel met de naald moet altijd als laatste sluiten en als eerste openen; de kantschuiven zitten daarom op de tegenoverliggende vleugel
- Bij een torennaald is periodieke inspectie van de leibedekking en de bliksemafleiding belangrijker dan van het spant zelf
Gerelateerde termen
- Deurnaald
- Torenspits
- Obelisk
- Aanslag
- Dubbele deur
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
