Natuursteenbewerkingen zijn de technieken waarmee de steenhouwer het oppervlak van natuursteen zijn uiteindelijke vorm en textuur geeft. De keuze bepaalt niet alleen het uiterlijk, maar ook de stroefheid, de vuilgevoeligheid en de prijs. Grofweg lopen ze van ruw en handmatig naar glad en machinaal.
De belangrijkste bewerkingen
- Gekloofd of ruw bezaagd — het breukvlak zoals de steen valt. Levendig, maar niet vlak. Veel gebruikt voor gevelbekleding en tuinmuren
- Gefrijnd — met een frijnbeitel worden evenwijdige groefjes in het oppervlak geslagen. Herkenbaar aan het fijne, gestreepte reliëf; klassiek op Belgisch hardsteen
- Gebouchardeerd — met een bouchardehamer (een hamer met piramidevormige punten) wordt het vlak gelijkmatig ingeslagen. Geeft een korrelig, stroef oppervlak; bij uitstek geschikt voor traptreden en hellingen
- Gezoet — machinaal geschuurd tot een mat, egaal en vlak oppervlak, zonder glans. De standaard voor vensterbanken, dorpels en veel vloeren
- Gepolijst — verder doorgeschuurd tot spiegelglans, waardoor de kleur en tekening van de steen maximaal uitkomen. Mooi maar glad, en gevoelig voor krassen en zuur
- Gevlamd — het oppervlak wordt met een brander behandeld, waardoor korrels afspringen en een ruwe, stroeve structuur ontstaat. Vooral bij graniet en voor buitenbestrating
- Gestraald — met zand of grit mat en licht ruw gemaakt; een rustiger alternatief voor vlammen
- Verzoend of geschuurd — tussenvormen met een lichte glans
Randen krijgen apart aandacht: een scherpe kant, een gebroken kant (een klein afschuiningetje), een afgeronde kant of een profiel.
Waarop kies je?
- Stroefheid — buiten en op trappen zijn gebouchardeerd, gevlamd of gestraald de veilige keuzes. Gepolijst is buiten en in natte ruimten glad
- Onderhoud — gepolijst is het makkelijkst schoon te houden, ruwe bewerkingen houden meer vuil vast
- Kosten — handmatige bewerkingen als frijnen en boucharderen zijn arbeidsintensief en dus duurder dan machinaal zoeten
- Stijl — bij restauratie hoort de bewerking bij de periode; een gezoete plaat naast negentiende-eeuws gefrijnd werk valt direct op
Aandachtspunten
- Kleur verandert per bewerking. Dezelfde hardsteen is gezoet lichtgrijs en gepolijst bijna zwart. Beoordeel altijd een monster in de juiste bewerking
- Vraag om een randmonster, niet alleen om een vlak monster
- Buiten verweert elke bewerking. Gepolijst werk buiten verliest zijn glans binnen enkele jaren
- Bij bijwerken op de bouw is de oorspronkelijke bewerking zelden na te maken; laat maatwerk in de werkplaats afwerken
Gerelateerde termen
- Afslaan van natuursteen
- Hardsteen
- Graniet
- Marmer
- Natuursteenonderhoud
- Natuursteen vervangen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
