NHL staat voor natuurlijke hydraulische kalk: een kalksoort die niet alleen aan de lucht maar ook onder water verhardt. De kalk wordt gebrand uit kalksteen die van nature kleimineralen bevat. Die onzuiverheden vormen tijdens het branden verbindingen die met water reageren — het hydraulische deel — terwijl het overgebleven vrije kalkhydraat op de klassieke manier met koolzuur uit de lucht verhardt. NHL zit daarmee tussen luchtkalk en cement in.
De sterkteklassen
De Europese norm voor bouwkalk, EN 459-1, kent drie klassen. Het getal is de minimale druksterkte van de genormeerde mortel in megapascal (N/mm²) na 28 dagen:
- NHL 2 — de zachtste, met een druksterkte vanaf 2 MPa. Voor binnenpleisterwerk, zacht historisch metselwerk en voegwerk in kwetsbare steen
- NHL 3,5 — de veelgebruikte middenklasse, vanaf 3,5 MPa (in de praktijk 3,5 tot 10 MPa). Voor algemeen metsel- en voegwerk in restauratie en in nieuw werk met zachte baksteen
- NHL 5 — vanaf 5 MPa (in de praktijk 5 tot 15 MPa). Voor zwaarder belast werk, vochtige omstandigheden, funderingen en schoorstenen
Hoe hoger de klasse, hoe sterker en sneller verhardend — maar ook hoe minder vervormbaar en dampopen.
Waarom NHL en niet cement?
In historisch metselwerk is de regel dat de mortel zwakker moet zijn dan de steen. Beweegt het werk, dan hoort de scheur in de voeg te lopen, want die is te vervangen; de steen niet. Cementmortel is harder en dichter dan veel oude baksteen en natuursteen. Het gevolg is bekend: vocht dat niet meer via de voeg kan verdampen, gaat door de steen, en die schilfert bij vorst af. NHL-mortel is zachter, dampopen en zelfherstellend bij haarscheurtjes.
Verwerking
- Kies de klasse bij de steen, niet andersom. Bij twijfel: één klasse lager
- Gangbare mengverhouding voor metsel- en voegmortel is ongeveer 1 deel NHL op 2,5 tot 3 delen scherp zand, naar volume
- Verhardt langzaam. Reken op weken in plaats van dagen voor de eindsterkte
- Nabehandelen is essentieel. Bescherm vers werk enkele dagen tegen zon, wind en regen en houd het licht vochtig; te snel uitdrogen geeft poederend voegwerk
- Niet verwerken onder ongeveer 5 graden of bij kans op vorst binnen enkele dagen
- Draag oogbescherming en handschoenen; kalk is sterk basisch en bijtend
Gerelateerde termen
- Kalk
- Kalkmortel
- Luchtkalk
- Gebluste kalk
- Kalkdeeg
- Cement
- Inboeten
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
