Wat is een oculus?

Een oculus is een ronde opening of een rond venster in een muur, gevel of koepel. Het woord is Latijn voor “oog”. De oculus dient om daglicht binnen te laten op plekken waar een gewoon raam constructief lastig of visueel storend is.

De klassieke toepassing: de koepel

De beroemdste oculus zit in de top van de koepel van het Pantheon in Rome. Die opening is niet gedicht: er valt daadwerkelijk regen naar binnen, en de vloer eronder heeft afvoerputten. Constructief is dit slim: in de top van een koepel komt het metselwerk toch al onder trekspanning te staan, en de opening scheelt bovendien fors in gewicht op het meest kritieke punt.

Waar kom je een oculus tegen?

• In een koepel — als lichtopening in de top, al dan niet met een lantaarn erop
• In een gevel of geveltop — een rond venster boven een deur of onder een tympaan
• In een kerkgevel — als voorloper of eenvoudige variant van het roosvenster
• In een dakkapel of borstwering — als klein rond raampje
• In een gewelfveld — als lichtopening tussen twee ruimten

Oculus en verwante vensters

Aandachtspunten bij nieuwbouw of verbouwing

• Waterafvoer — een rond kozijn heeft geen natuurlijke onderdorpel; zorg voor een goed waterafvoerend profiel of een lekdorpel onder het kozijn
• Detaillering rondom — bij metselwerk vraagt een rond kozijn om een gebogen rollaag of een prefab betonnen omranding; dat is specialistisch werk en dus kostbaar
• Beglazing — rond isolatieglas is maatwerk en aanzienlijk duurder dan rechthoekig glas van dezelfde oppervlakte
• Warmteverlies — bij een klein rondvenster is de randlengte in verhouding tot het glasoppervlak groot; de lineaire koudebrug telt dus relatief zwaar mee

Gerelateerde termen

• Koepel
• Roosvenster
• Rondboog
• Dakvenster
• Lichtkoepel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.