Een ogief is een diagonaal lopende rib in een gewelf, kenmerkend voor het gotische kruisribgewelf. De twee ogieven van een gewelfveld kruisen elkaar in het midden, waar ze samenkomen in de sluitsteen. Zij vormen het dragende raamwerk waartussen de gewelfkappen worden ingemetseld.
Waarom is het ogief zo belangrijk?
Het ogief maakte de gotische bouwkunst mogelijk. Doordat de ribben de krachten opnemen en gericht naar de hoekpunten leiden, hoeven de gewelfvlakken zelf nauwelijks te dragen. Dat heeft drie gevolgen:
- Lichter gewelf — de kappen kunnen dun worden uitgevoerd
- Puntbelasting — de krachten komen op vier punten neer, niet over de hele muur, waardoor die muur kan worden opengewerkt met grote vensters
- Eenvoudiger bouwproces — de ribben worden eerst op een houten formeel gemetseld; daarna dienen ze zelf als steun voor het inmetselen van de kappen
Materiaal en vorm
Ogieven worden meestal uitgevoerd in natuursteen, in geprofileerde blokken die van tevoren op maat zijn gehakt. In eenvoudiger werk komen ook baksteen ogieven voor, en in houten schijngewelven worden de ribben in hout nagebootst. Het profiel van het ogief — hol, rond, met peerkraal of met scherpe kanten — is een bruikbaar hulpmiddel bij het dateren van een gebouw.
Ogief of ojief?
Deze twee woorden lijken sterk op elkaar en worden vaak verward:
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Ogief | Diagonale rib in een gewelf; constructief onderdeel |
| Ojief | S-vormig lijstprofiel (hol overgaand in bol); decoratief profiel |
Het Franse arc en ogive betekent daarnaast spitsboog, waardoor “ogief” in oudere teksten soms ook op de spitsboogvorm slaat.
Herkennen
Sta in een kerk of kelder onder een gewelf en kijk omhoog: lopen er uitspringende banden diagonaal van hoek naar hoek, die in het midden samenkomen in een versierde steen? Dan kijk je naar ogieven en een gewelfsleutel.
Gerelateerde termen
- Kruisribgewelf
- Gewelfrib
- Gewelfsleutel
- Gewelf
- Spitsboog
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
