Een opperklem, ook wel steenklem of pakketklem genoemd, is een hijshulpmiddel dat een pakket bakstenen of kalkzandsteenblokken aan de zijkanten vastklemt zodat een kraan het in één keer kan verplaatsen. Het is het gereedschap dat handmatig opperen overbodig maakt.
De klem werkt met het scharenprincipe: hoe zwaarder de last aan de hijshaak hangt, hoe harder de bekken op het pakket knijpen. Er zijn ook hydraulische en met de hand aan te spannen uitvoeringen.
Waarom mechanisch opperen
Metselwerk aanvoeren is fysiek het zwaarste onderdeel van metselen. Een metselaar verwerkt op een productieve dag honderden stenen; wie die allemaal met de hand aandraagt, tilt duizenden kilo’s per dag. De arbocatalogus voor de bouw gaat uit van ongeveer 25 kilo als bovengrens voor incidenteel tillen — bij herhaald werk ligt de acceptabele last aanzienlijk lager. Mechanisch opperen is daarom in de Nederlandse bouw de standaardwerkwijze geworden voor bakstenen en kalkzandsteen.
Soorten en capaciteit
| Type | Toepassing |
|---|---|
| Scharenklem (zelfklemmend) | Standaard voor bakstenen- en betonsteenpakketten |
| Klem met vaste bekbreedte | Voor één vast pakketformaat, snel in gebruik |
| Verstelbare klem | Voor wisselende pakketbreedtes |
| Vacuüm- of hydraulische klem | Zware kalkzandsteenelementen en betonblokken |
Draagvermogens lopen doorgaans van enkele honderden kilo’s tot ruim boven de duizend kilo. De opgegeven werklast (WLL) staat altijd op het typeplaatje — die geldt en niets anders.
Veilig gebruik
- Keuring. Hijs- en hefgereedschap moet volgens het Arbobesluit periodiek worden gekeurd, ten minste eenmaal per jaar. Bewaar het keuringscertificaat bij het materieel.
- Controleer vóór elk gebruik de bekken op slijtage, de scharnierpennen op speling en het hijsoog op vervorming.
- Nooit onder de last lopen of staan. Klemmen kunnen bij een schokbelasting of een scheef hangende last loslaten.
- Klem alleen wat de klem aankan: het juiste pakketformaat, recht gestapeld, zonder losse of gebroken stenen aan de buitenzijde.
- Hijs rustig. Aanzetten en afremmen met schokken vergroot de last aanzienlijk.
- Zet het pakket neer op een stabiele, vlakke ondergrond — op een steigervloer alleen als de vloerbelasting daarop berekend is.
Let op: een steigervloer heeft een beperkte toelaatbare belasting per vierkante meter. Een compleet stenenpakket erop plaatsen kan die overschrijden. Zet pakketten liever op de vloer van de bouwlaag en opper vandaar met kleinere hoeveelheden.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
