Opvijzelen is het met hydraulische vijzels omhoog brengen van een compleet gebouw of een bouwdeel, meestal om er iets onder te kunnen aanbrengen: een nieuwe fundering, extra ophoging of transportmiddelen om het pand te verplaatsen.
Het klinkt spectaculair, maar het is een beproefde techniek. Zolang de last gelijkmatig wordt overgenomen en het bouwwerk in zijn geheel meebeweegt, ontstaan er nauwelijks scheuren — juist doordat de constructie niet vervormt maar als geheel omhoog gaat.
Waarvoor wordt het gebruikt
- Funderingsherstel. Bij aangetaste houten palen of bij verzakking wordt het pand opgevijzeld, waarna er nieuwe palen of een nieuwe funderingsconstructie onder komt.
- Correctie van bodemdaling. In veengebieden zakt de omgeving; een op palen gefundeerd huis blijft staan terwijl de aanbouw of het maaiveld daalt. Opvijzelen van het gezakte deel herstelt de hoogte.
- Verhogen tegen wateroverlast. In gebieden met oplopend waterpeil wordt een woning soms permanent hoger gezet.
- Verplaatsen van monumenten. Bij infrastructurele projecten worden panden compleet opgevijzeld, op rails of vijzelwagens gezet en verplaatst.
- Ruimte maken. Een kruipruimte omzetten naar een volwaardige kelder of souterrain.
Hoe het in zijn werk gaat
- Onderzoek. Constructief onderzoek, sonderingen en een opname van bestaande scheuren en scheefstand, inclusief foto’s en meetpunten.
- Krachtafdracht bepalen. Er wordt een stalen juk of een raamwerk van liggers onder of door het metselwerk aangebracht, zodat het gewicht op een beperkt aantal punten kan worden overgenomen.
- Vijzels plaatsen. Hydraulische vijzels op een stabiel steunpunt — meestal nieuwe palen of een tijdelijke ondersteuning.
- Gelijkmatig heffen. Alle vijzels worden centraal gestuurd, vaak computergestuurd, en heffen in kleine stappen van enkele millimeters tegelijk.
- Monitoren. Tijdens het hele proces worden hoogte, scheefstand en scheurwijdte continu gemeten.
- Onderbouwen. Zodra de gewenste hoogte is bereikt, wordt de definitieve constructie eronder aangebracht en worden de vijzels ontlast.
Aandachtspunten
- Aansluitingen breken. Riolering, water-, gas- en elektra-aansluitingen zitten vast in de grond en gaan niet mee omhoog. Die moeten van tevoren worden losgekoppeld en achteraf op de nieuwe hoogte worden aangesloten.
- De buren. Bij een rijtjeshuis zit je vast aan de bouwmuur met de buren. Opvijzelen van één woning in een gesloten rij is technisch veel ingewikkelder dan bij een vrijstaand pand en vraagt vrijwel altijd afstemming en juridische afspraken.
- Niet zonder specialist. Dit is geen doe-het-zelfwerk. Laat het uitvoeren door een gespecialiseerd funderingsbedrijf, met een constructeur die de krachtafdracht heeft berekend.
- Vergunning. Verhogen van een woning verandert de bouwhoogte en de peilmaat; controleer het omgevingsplan en houd rekening met een omgevingsvergunning.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
