Wat is een pannenstrijker?
Een pannenstrijker (ook panstrijker genoemd) is een brede, bijna lepelvormige voegspijker waarmee grote naden en kieren met specie worden gevuld en afgestreken. Het blad is aanmerkelijk breder dan dat van een gewone voegspijker en heeft een lichte holling, zodat de specie erin blijft liggen tijdens het aanzetten.
Waar hij voor wordt gebruikt
- Ondervoegen van dakpannen. Bij oude boerderijen, kustwoningen en molens werden de pannen langs nok, hoekkeper en gevel van onderaf in de specie gezet. Zo bleven ze op hun plaats en woei er geen sneeuw of stuifregen naar binnen. De pannenstrijker is precies het gereedschap om die brede naad van binnenuit te vullen.
- Grote voegen en aansluitnaden in metselwerk, bijvoorbeeld bij kloostermoppen of onregelmatig veldsteenwerk, waar een normale voegspijker te smal is.
- Restauratie- en herstelwerk op moeilijk bereikbare plekken, waar je met een troffel niet bij kunt.
Uitvoeringen
Pannenstrijkers zijn er in verschillende breedtes en bladvormen; in de handel is het onderscheid tussen een Hollands en een Berlijns model gebruikelijk, waarbij het blad varieert van ongeveer 25 tot 45 mm breed en van vrijwel recht tot licht uitlopend. Welke je kiest, hangt af van de naadbreedte waarmee je werkt.
Praktisch werken ermee
- Specie moet de juiste stijfheid hebben: te nat en hij loopt van het blad, te droog en hij hecht niet in de naad. Werk met kleine hoeveelheden tegelijk.
- Kalkmortel bij historisch werk. Bij oude gebouwen hoort een kalkgebonden mortel; harde cementmortel is stijver en dichter dan het omringende materiaal en veroorzaakt op termijn schade aan steen en pannen.
- Voorbevochtigen van de ondergrond voorkomt dat het aanmaakwater te snel wordt weggezogen, wat een poederige, slechte voeg oplevert.
- Bij ondervoegen van pannen: ondervoegen is een historische techniek. Bij nieuw werk is mechanische bevestiging met panhaken de gangbare en beter controleerbare oplossing. Wees terughoudend met het dichtsmeren van ventilatieopeningen: een dak moet onder de pannen kunnen ventileren.
- Maak het gereedschap direct na gebruik schoon; uitgeharde specie ruïneert de gladde bladrand die je nodig hebt voor een strakke afwerking.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
