Wat is een penant?
Een penant is het stuk muur tussen twee openingen — twee ramen, twee deuren, of een raam en een deur — waarvan de hoogte groter is dan de breedte. Een ander woord ervoor is muurdam of vensterdam.
Daarnaast wordt “penant” in oudere bouwkundige literatuur ook gebruikt voor een gemetseld, uitspringend deel van een muurvlak dat de muur verstijft of het gewicht van een balk opvangt — vergelijkbaar met een steunbeer of gemetselde pijler. De betekenis “muurdam” is verreweg de gebruikelijkste.
Waarom het penant constructief telt
In een gevel met openingen loopt de belasting niet gelijkmatig naar beneden. Boven elke opening zit een latei of een boog, die de last naar de zijkanten leidt. Al die last komt samen in de penanten. Daaronder ontstaat een geconcentreerde drukbelasting op fundering en dorpelbalk.
Hoe smaller de penant en hoe breder de ramen, hoe zwaarder dat penant wordt belast. In oude panden met grote winkelpuien zie je daarom vaak juist ter plaatse van de penanten scheuren, uitgeknepen voegen of doorbuiging in de onderliggende balk.
Aandachtspunten bij verbouwen
- Nooit zomaar smaller maken. Een raamopening verbreden gaat ten koste van het penant. Laat door een constructeur berekenen welke restbreedte nodig is, inclusief de excentriciteit als de last niet in het midden aangrijpt.
- Slankheid. Een hoog, smal penant kan ook knikken. Bij spouwmuren telt daarbij mee of het binnenblad voldoende is verankerd aan de vloer.
- Vochtdetails. Aan de zijkanten van het penant zitten de dagkanten van de openingen. Slechte aansluiting van loodslabben en spouwfolie geeft juist hier vochtdoorslag.
- Historisch metselwerk. Bij oude panden is de penant vaak in kalkmortel gemetseld. Voeg dan niet met een harde cementmortel: de stenen worden dan het zwakste onderdeel en beschadigen bij vorst.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
