Wat is een pergola?
Een pergola is een open bouwwerk van staanders met daarop liggers en dwarsregels, zonder gesloten dakbedekking. Het is oorspronkelijk een begroeide looproute of zitplek: klimplanten leveren de schaduw, niet het dak zelf.
Het verschil met een veranda of overkapping zit precies daar: zodra je er dakplaten, glas of doek op legt, is het bouwkundig geen pergola meer maar een overkapping — met andere regels voor vergunning, afwatering en constructie.
Opbouw en maten
Een gangbare houten pergola bestaat uit:
- Staanders van 70×70 tot 120×120 mm, afhankelijk van hoogte en overspanning.
- Hoofdliggers (de pergolabalken) van bijvoorbeeld 45×145 tot 63×175 mm, verbonden op de staanders.
- Dwarsregels van 45×70 tot 45×95 mm, met een hart-op-hart afstand van doorgaans 300 tot 500 mm. Hoe kleiner de afstand, hoe meer schaduw.
Een vrije doorloophoogte van 2,2 tot 2,4 meter werkt prettig — hoger oogt het als een carport, lager stoot je je hoofd zodra er planten in hangen. Overspanningen boven ongeveer 3 meter vragen een zwaardere ligger of een tussensteun; laat dat berekenen als er ook een zware klimplant zoals blauweregen op komt. Een volgroeide blauweregen of druif weegt honderden kilo’s en oefent bovendien flinke windbelasting uit.
Fundering en houtkeuze
- Voorkom paalvoetrot. Zet staanders niet in het beton, maar op een verstelbare paaldrager die het hout enkele centimeters boven de verharding houdt.
- Poeren. Een betonpoer van circa 30×30 cm en 60 tot 80 cm diep gaat vorstvrij de grond in.
- Houtsoort. Duurzaam hardhout of geïmpregneerd hout voor de staanders; lariks of douglas is een middenweg. Onbehandeld vuren houdt het buiten maar enkele jaren.
- Kopse kanten. Zaag ze onder afschot en behandel ze; kopshout zuigt water op als een rietje.
Vergunning
In Nederland is een pergola in het achtererfgebied vaak vergunningvrij als bijbehorend bouwwerk, mits aan de voorwaarden voor hoogte, oppervlakte en afstand tot de erfgrens wordt voldaan. De precieze regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving en in het omgevingsplan van je gemeente. Controleer dit altijd vooraf, zeker bij plaatsing aan de voorzijde, bij een monument of in beschermd stadsgezicht.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
