Wat is een pictogram?

Een pictogram is een vereenvoudigd beeldteken dat een boodschap overbrengt zonder woorden. In de bouw kom je ze overal tegen: op de bouwplaats als veiligheidsbord, in gebouwen als vluchtroute- en brandaanduiding, op verpakkingen van bouwchemicaliën als gevaarsymbool en op tekeningen als symbool voor een installatieonderdeel.

Genormeerde vormen en kleuren

Veiligheidspictogrammen zijn vastgelegd in NEN-EN-ISO 7010, die voortbouwt op de vormgevingsregels van ISO 3864. De vorm en kleur bepalen de betekenis, nog voordat je het plaatje herkent:

• Rode cirkel met diagonale streep — verbod (niet roken, verboden toegang).
• Blauwe cirkel — gebod (helm dragen, oogbescherming verplicht).
• Gele driehoek met zwarte rand — waarschuwing (struikelgevaar, hoogspanning, vallende voorwerpen).
• Groen vierkant of rechthoek — veiligheidsvoorziening en vluchtroute (nooduitgang, EHBO, verzamelplaats).
• Rood vierkant — brandbestrijdingsmiddelen (blusser, haspel, brandmelder).

Voor gevaarlijke stoffen geldt een ander stelsel: de CLP-gevaarpictogrammen, een rood omrand ruitvormig teken op wit. Die staan op verf, kit, reinigers, cement en hars.

Toepassing op de bouwplaats

• Bij de ingang een bord met de geldende persoonlijke beschermingsmiddelen: helm, veiligheidsschoenen, hesje en waar nodig oog- en gehoorbescherming.
• Bij specifieke risico’s een waarschuwing op de plek zelf: sparingen, kraanwerkgebied, zaagmachine, asbestwerkzaamheden.
• Vluchtroute en verzamelplaats duidelijk aangeven, ook als de bouwsituatie elke week verandert — dat is juist wanneer het misgaat.
• Blusmiddelen altijd met een pictogram markeren, op ooghoogte en zichtbaar vanaf de looproute.

Praktische tips

• Kies de juiste maat. Voor vluchtrouteaanduiding geeft NEN-EN 1838 een bruikbare vuistregel: de kijkafstand bedraagt ongeveer honderd keer de hoogte van het bord bij van buitenaf verlichte borden en tweehonderd keer bij van binnenuit verlichte borden. Een bord van 20 cm hoog is dus tot circa 20 meter bruikbaar.
• Alleen genormeerde symbolen gebruiken. Zelfbedachte plaatjes worden niet herkend en hebben geen juridische status.
• Niet overdrijven. Een muur vol borden leest niemand meer; hang alleen op wat op die plek echt van toepassing is.
• Onderhouden. Vervuilde, verbleekte of half losgekomen pictogrammen verliezen hun functie; nalichtende (fotoluminescente) uitvoeringen moeten bovendien voldoende licht kunnen opladen.

Gerelateerde termen

• Bouwplaatsinrichting
• Veiligheidsplan
• Persoonlijke beschermingsmiddelen
• Vluchtweg
• Brandmelder

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.