Wat is een plaatligger?

Een plaatligger is een stalen ligger die niet uit één gewalst profiel bestaat, maar is samengesteld uit afzonderlijke stalen platen: twee flenzen en een lijfplaat, in de regel met elkaar verbonden door doorgaande hoeklassen. Zo ontstaat een I-vormige doorsnede waarvan de hoogte, de plaatdikte en de flensbreedte vrij te kiezen zijn — precies afgestemd op de belasting.

Waarom samenstellen in plaats van walsen

Gewalste profielen zijn beperkt in hoogte. Wanneer de overspanning of de belasting groter wordt dan het zwaarste beschikbare profiel aankan, of wanneer een zwaar profiel onnodig veel staal zou kosten, is samenstellen voordeliger. Bij een ligger zit de buigstijfheid vooral in de hoogte: hoger maken levert veel meer op dan dikker maken.

• Flenzen — de boven- en onderplaat nemen het buigend moment op, als druk- en trekkracht.
• Lijf — de verticale plaat neemt vooral de dwarskracht op en houdt de flenzen op afstand.
• Verstijvingsschotten — een hoog, dun lijf kan plooien onder druk. Daarom worden er verticale verstijvingen op ingelast, met name bij opleggingen en onder geconcentreerde lasten.

Toepassing

Plaatliggers worden gebruikt waar grote overspanningen of zware puntlasten spelen: bruggen, kraanbanen, hallen, industriegebouwen, ondersteuningen van bestaande constructies bij een doorbraak, en overkappingen. Ook de gelaste ligger met variabele hoogte (een liggerhoogte die naar de oplegging toe oploopt of afneemt) is een plaatligger: staal wordt daar gezet waar het moment het grootst is.

Aandachtspunten

• Kip en knik. Een hoge, slanke ligger kan zijdelings uitwijken zolang de drukflens niet gesteund is. Tijdens de montage is dat het gevaarlijkste moment: een ligger die in het werk nog nergens tegen steunt, moet tijdelijk worden gestabiliseerd.
• Lasdetails bepalen de vermoeiing. In kraanbanen en bruggen, waar de belasting voortdurend wisselt, is de kwaliteit en de vorm van de las bepalend voor de levensduur — niet de spanning in het midden van de plaat.
• Corrosiebescherming. Alle plaatranden, de aansluiting tussen lijf en flens en de verstijvingen zijn kwetsbare plekken. Ontwerp de ligger zodanig dat er geen water in blijft staan en dat alle vlakken bereikbaar zijn voor behandeling.
• Brandwerendheid. Een slanke plaatligger heeft, door de grote omtrek in verhouding tot de massa, een ongunstige profielfactor; hij warmt bij brand sneller op dan een gedrongen profiel. Reken daar bij de brandwerende bekleding op.

Gerelateerde termen

• Staalprofiel
• Lassen
• Overspanning
• Ligger
• Kolom

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.