Wat is porfier?

Porfier is een stollingsgesteente dat wordt herkend aan zijn porfirische structuur: relatief grote, met het blote oog zichtbare kristallen liggen ingebed in een veel fijnere grondmassa. Dat beeld ontstaat doordat het magma eerst langzaam afkoelt — de grote kristallen groeien — en daarna snel stolt in een gang of dicht onder het oppervlak, waardoor de rest fijnkorrelig blijft.

De naam komt via het Franse porphyre van het Griekse porphyros, purper: de klassieke Egyptische porfier was paarsrood. In de Lage Landen kennen de meeste mensen porfier vooral als het donkergrijze tot paarsige gesteente uit de Belgische groeven rond Quenast en Lessines.

Eigenschappen

• Hardheid vergelijkbaar met graniet
• Zeer slijt- en schokvast, bestand tegen druk en schuring
• Vorstbestand en goed bestand tegen chemische aantasting
• Nauwelijks te polijsten — het is een werksteen, geen siersteen voor spiegelend werk
• Ruw oppervlak, dus van nature stroef

Toepassingen

1. Kasseien en straatstenen. De klassieke Belgische kassei is porfier. Door de stroefheid en slijtvastheid houdt een porfierbestrating het decennialang uit.
2. Steenslag en granulaat. Porfiersplit wordt gebruikt als toeslagmateriaal in hogesterktebeton en in asfalt, juist omdat het niet snel verbrijzelt.
3. Slijtlagen. In de deklaag van zwaarbelast asfalt zorgt porfiersplit voor stroefheid die lang meegaat.
4. Spoorwegballast. Het ballastbed onder spoorstaven vraagt scherpkantig, hard materiaal dat niet verpoedert.
5. Breuksteen en stortsteen. Voor dijkbekleding, oeverbescherming en zinkstukken.
6. Tuin en terras. Porfierkeitjes en -platen in kleine formaten, vaak Italiaans (Trentino), voor opritten en paden.

Praktische aandachtspunten

• Verwerken kost tijd. Porfier is te hard om met een gewone tegelsnijder te knippen; gebruik een natzaag met diamantblad en stofafzuiging of watertoevoer.
• Kleurverloop hoort erbij. Natuursteen wisselt per partij en per laag in de groeve. Meng bij het leggen uit meerdere pakken, anders krijg je vlekken in het vlak.
• Ondergrond bepaalt het resultaat. Kasseien en keitjes vragen een goed verdichte, waterdoorlatende fundering; verzakking komt vrijwel altijd door de onderbouw, niet door de steen.
• Stroef blijft stroef, maar ook vuil. Het ruwe oppervlak houdt mos en groene aanslag vast op schaduwrijke plekken.

Gerelateerde termen

• Natuursteen
• Stollingsgesteente
• Graniet
• Kassei
• Steenslag
• Basalt

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.