Wat is PPS?
PPS staat voor publiek-private samenwerking: een samenwerkingsvorm waarin een overheid en een of meer marktpartijen samen een project realiseren, waarbij taken, kosten, opbrengsten en risico’s tussen hen worden verdeeld. In de bouw en infrastructuur is PPS vooral bekend als contractvorm voor grote projecten: wegen, tunnels, sluizen, gevangenissen, rechtbanken en kazernes.
Het idee erachter is dat een private partij die niet alleen bouwt maar ook jarenlang onderhoudt, er zelf belang bij heeft om duurzaam en onderhoudsarm te bouwen. Bij een traditioneel contract verdwijnt de aannemer na oplevering en draagt de opdrachtgever alle gebruikskosten.
De contractvormen
De kern zit in welke letters de opdrachtnemer krijgt:
| Afkorting | Staat voor | Betekenis |
|---|---|---|
| D | Design | Ontwerpen |
| B | Build | Bouwen |
| F | Finance | Financieren |
| M | Maintain | Onderhouden |
| O | Operate | Exploiteren |
- DBM — ontwerp, bouw en onderhoud bij één partij, financiering bij de overheid
- DBFM — de standaard bij Nederlandse infrastructuurprojecten: de opdrachtnemer financiert ook voor, en krijgt over een lange looptijd (vaak 20 tot 30 jaar) een beschikbaarheidsvergoeding
- DBFMO — inclusief exploitatie; toegepast bij gebouwen waar ook de dienstverlening wordt uitbesteed
De beschikbaarheidsvergoeding is de sleutel: de opdrachtnemer wordt pas betaald als het object beschikbaar is en presteert zoals afgesproken. Een afgesloten rijstrook of een storende installatie leidt tot een korting op die vergoeding.
Waarom het wordt gebruikt
- Levenscyclusdenken. Bouw- en onderhoudskosten worden in één beslissing gewogen.
- Risico bij wie het het beste kan dragen. Ontwerp- en uitvoeringsrisico’s gaan naar de markt, politieke en vergunningrisico’s blijven meestal bij de overheid.
- Prikkel op prestatie. Betaling gekoppeld aan beschikbaarheid in plaats van aan verrichte handelingen.
Kritiek en aandachtspunten
- Duur in de voorbereiding. Een DBFM-aanbesteding kost veel tijd en geld, ook voor de inschrijvers. Voor kleinere projecten weegt dat niet op.
- Financieringskosten. Private financiering is doorgaans duurder dan staatsleningen; dat nadeel moet worden terugverdiend met efficiëntiewinst.
- Contractstarheid. Een contract van dertig jaar dichtspijkeren betekent dat latere wijzigingen ingewikkeld en kostbaar zijn.
- Specificeren is een vak. De overheid moet de gewenste prestatie beschrijven zonder de oplossing voor te schrijven. Dat vraagt andere kennis dan een klassiek bestek.
- Ook zonder contract. PPS is niet alleen een contractvorm. Bij gebiedsontwikkeling bestaan er ook gezamenlijke grondexploitatiemaatschappijen waarin gemeente en ontwikkelaar samen deelnemen.
Gerelateerde termen
- Aanbesteden
- Contractvorm
- Prestatiecontract
- Design & Build
- Gebiedsontwikkeling
- Bouwkosten
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
