Wat is een prachtwijk?
Prachtwijk is de aanduiding die minister Ella Vogelaar in 2007 gebruikte voor de veertig Nederlandse wijken die vanwege een opeenstapeling van sociale, fysieke en economische problemen extra rijksinvesteringen kregen. Zij sprak zelf liever van krachtwijken en prachtwijken; in beleidsstukken heet het meestal aandachtswijken, en in de volksmond raakten ze bekend als Vogelaarwijken.
De lijst van veertig wijken werd op 22 maart 2007 bekendgemaakt door Vogelaar, destijds minister voor Wonen, Wijken en Integratie in het kabinet-Balkenende IV.
Wat de aanpak inhield
Het uitgangspunt was dat je een wijk niet verbetert door alleen te slopen en te bouwen. De aanpak richtte zich daarom op vijf sporen tegelijk:
- Wonen — herstructurering, sloop en nieuwbouw, renovatie, en meer variatie in woningtypen en eigendomsvormen
- Werken — werkgelegenheid, ondernemerschap, bestrijding van werkloosheid
- Leren en opgroeien — onderwijs, brede scholen, jeugdvoorzieningen
- Integratie — participatie en sociale samenhang
- Veiligheid — overlast, criminaliteit, beheer van de openbare ruimte
Doel was binnen tien jaar een merkbare verbetering te bereiken. De financiering kwam deels van het Rijk en deels van de woningcorporaties.
Wat het bouwkundig betekende
Voor de gebouwde omgeving draaide het meestal om naoorlogse woningbouw: portiekflats en stempelwijken uit de wederopbouwperiode met kleine plattegronden, slechte isolatie en gedateerde installaties. Typische ingrepen:
- Sloop en vervangende nieuwbouw in een lagere dichtheid
- Samenvoegen van kleine appartementen tot ruimere woningen
- Optoppen: een of twee bouwlagen op een bestaand blok
- Aanbrengen van liften bij portiekflats
- Na-isolatie, nieuwe kozijnen en verbetering van de installaties
- Herinrichting van de openbare ruimte: verlichting, parkeren, groen, overzichtelijkheid
De nasleep
De aanpak is omstreden gebleven. Onderzoek van onder meer het Sociaal en Cultureel Planbureau vond geen duidelijk bewijs dat de veertig wijken zich sneller verbeterden dan vergelijkbare wijken die geen extra geld kregen. Tegenstanders zagen dat als bevestiging dat het programma niet werkte; voorstanders wezen erop dat de investeringen na de kredietcrisis snel werden teruggeschroefd en dat tien jaar voor zulke processen kort is. Sinds 2022 is er met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid opnieuw een gebiedsgerichte aanpak voor kwetsbare wijken.
Gerelateerde termen
- Stedelijke vernieuwing
- Herstructurering
- Woningcorporatie
- Volkshuisvesting
- Wederopbouw
- Optoppen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
