Wat is een prairiehuis?

Een prairiehuis (Engels: Prairie House) is een laag, sterk horizontaal georiënteerd woonhuis met vlakke of flauw hellende daken, zeer brede overstekken en een open plattegrond die zich rond een centrale schoorsteen ontvouwt. Het type is rond 1900 ontwikkeld door de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright en zijn kring in Chicago, de zogeheten Prairie School.

De naam verwijst naar het vlakke landschap van het Amerikaanse Midwesten: het huis wil de horizontale lijn van de prairie voortzetten in plaats van er als een blokkendoos bovenop te staan.

Kenmerken

• Horizontaliteit boven alles. Lange, doorlopende lijnen in gevelbanden, lateien, vensterreeksen en dakranden. Metselwerk soms met verdiepte lintvoegen en vlakke stootvoegen, zodat de horizontale lijn optisch wint.
• Flauw hellend schilddak met brede overstekken, die diepe schaduw geven en de gevel beschermen.
• Vensters in rijen, meestal als doorlopende bandvensters met houten roedeverdeling in geometrische patronen (art-glass).
• Centrale haard. De schoorsteenmassa is letterlijk en figuurlijk het hart; de ruimtes vloeien er omheen.
• Open plattegrond. Woon- en eetruimte lopen in elkaar over, gescheiden door hoogteverschillen, borstweringen en meubelstukken in plaats van door deuren.
• Verankering aan het maaiveld. Lage tuinmuren, terrassen en plantenbakken trekken het gebouw het terrein in.
• Natuurlijke materialen — baksteen, hout, stuc — en ingebouwd meubilair dat bij het ontwerp hoort.

Bekende voorbeelden

• Robie House in Chicago (1910), het meest geciteerde voorbeeld
• Willits House in Highland Park (1902)
• Martin House in Buffalo (1905)

De stroming bloeide ruwweg tussen 1900 en de Eerste Wereldoorlog. Haar invloed reikte veel verder: het idee van de vloeiende, open plattegrond en het gebouw dat zich horizontaal in het landschap uitstrekt, is via publicaties in Europa terechtgekomen en herkenbaar in De Stijl en in het vroege functionalisme.

Aandachtspunten bij dit type

1. Overstekken vragen constructie. Een overstek van meer dan een meter is geen detail maar een constructief vraagstuk; reken op stalen of houten uitkragingen en op windbelasting van onderaf.
2. Platte en flauwe daken vragen onderhoud. Waterafvoer en dakranden zijn de zwakke plek. Houd de goten en de hemelwaterafvoeren bereikbaar.
3. Grote glasvlakken op het zuiden. De brede overstek is niet decoratief: hij houdt de hoge zomerzon buiten en laat de lage winterzon binnen. Wie het overstek weglaat, bouwt een oververhittingsprobleem.
4. De open plattegrond kost akoestiek. Zonder deuren draagt geluid door het hele huis. Plan geluidsabsorptie en een afsluitbare werk- of tv-ruimte in.

Gerelateerde termen

• Bouwstijl
• Open plattegrond
• Dakoverstek
• Schilddak
• Internationale stijl
• Cottagestijl

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.