Wat is een profielsteen?

Een profielsteen is een baksteen waarvan de doorsnede duidelijk afwijkt van de rechthoekige standaardvorm. Anders dan bij de meeste vormstenen is de reden voor die afwijkende vorm in de eerste plaats esthetisch: de profilering brengt reliëf in het gevelvlak en levert bij schuin invallend licht een spel van licht en schaduw op dat een vlakke gevel niet kan geven.

Profielstenen worden strengpersstenen genoemd omdat ze meestal via het strengpersproces worden gemaakt: de kleistreng wordt door een mondstuk met de gewenste doorsnede geperst en daarna op lengte gesneden. Elke doorsnede vraagt dus een eigen mondstuk.

Veelvoorkomende typen

• Golfsteen — een doorlopend golvend kopvlak
• Trapeziumsteen — schuin aflopend vlak; geeft sterke slagschaduw
• Kartelsteen — een gekartelde, zaagtandachtige voorzijde
• Sponningsteen — met een ingesneden groef over de lengte
• Podiumsteen — met een verspringend, uitkragend vlak
• Paraboolsteen en cirkelsteen — gebogen kopvlakken
• Schijnvoegsteen — met een ingesneden groef die een extra (niet-bestaande) voeg suggereert, waardoor het metselwerk fijner oogt

Toepassing

Accenten in het gevelvlak

Profielstenen worden zelden over de volle gevel toegepast. Ze doen hun werk het best in banden, borstweringen, penanten, entreepartijen en gevelvelden, waar ze het vlak onderbreken zonder onrustig te worden.

Oriëntatie telt

Het effect staat of valt met strijklicht. Een geprofileerd vlak op het noorden blijft vlak ogen; op oost, zuid of west verandert het beeld in de loop van de dag mee. Beoordeel een proefstuk daarom altijd op de werkelijke gevel en op verschillende momenten van de dag.

Aandachtspunten bij uitvoering

• Waterhuishouding. Uitstekende vlakken vangen water; horizontale bovenvlakken moeten afwaterend liggen of afgedekt worden, anders ontstaan vuilsporen en op termijn vorstschade
• Vorstbestandheid. Kies stenen met de juiste vorstbestandheidsklasse; profielstenen hebben meer kwetsbare randen dan een gewone steen
• Maatvoering. De afwijkende doorsnede vraagt vaak om passtukken op maat; bestel die tegelijk met de hoofdlevering, want nabestellen uit dezelfde bakgang is zelden mogelijk
• Voegwerk. Het voegbeeld bepaalt mede de schaduwwerking; een terugliggende voeg versterkt het reliëf, een volle voeg vlakt het af
• Proefmuurtje. Metsel altijd eerst een proefstuk van minstens een halve vierkante meter en laat dat goedkeuren

In het Engels heet een profielsteen moulded brick.

Gerelateerde termen

• Baksteen algemeen
• Baksteen specificaties
• Handvormsteen
• Opgaand metselwerk
• Gevelplint

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.