Wat zijn R-zinnen?
R-zinnen (van het Engelse risk, risico) zijn gestandaardiseerde waarschuwingszinnen die volgens Europese regels op verpakkingen en etiketten van gevaarlijke producten moesten staan. Elke zin had een nummer en beschreef een specifiek gevaar. De bijbehorende S-zinnen (safety) gaven de veiligheidsmaatregelen.
Heeft een product meerdere risico’s, dan staan de nummers achter elkaar, bijvoorbeeld R 11-38-51/53-65-67. Een schuine streep betekent een gecombineerde zin.
Voorbeelden van R-zinnen
| Code | Betekenis |
|---|---|
| R11 | Zeer licht ontvlambaar |
| R38 | Irriterend voor de huid |
| R43 | Kan overgevoeligheid veroorzaken bij contact met de huid |
| R65 | Schadelijk: kan longschade veroorzaken na verslikken |
| R67 | Dampen kunnen slaperigheid en duizeligheid veroorzaken |
Vervangen door H-zinnen
Met de Europese CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008 zijn de R- en S-zinnen vervangen door H-zinnen (hazard, gevaar) en P-zinnen (precautionary, voorzorg). Voor stoffen gold dit vanaf 1 december 2010, voor mengsels zoals verf, lijm en kit vanaf 1 juni 2015. De oude oranje gevarensymbolen zijn vervangen door pictogrammen in een witte ruit met rode rand.
Voorbeelden van H-zinnen die je in de bouw vaak ziet:
| Code | Betekenis | Waar je het tegenkomt |
|---|---|---|
| H225 | Licht ontvlambare vloeistof en damp | Oplosmiddelhoudende verf, verdunner, contactlijm |
| H315 | Veroorzaakt huidirritatie | Cement, epoxy |
| H317 | Kan een allergische huidreactie veroorzaken | Cement, epoxyharsen, sommige kitten |
| H318 | Veroorzaakt ernstig oogletsel | Cement, kalk |
| H336 | Kan slaperigheid of duizeligheid veroorzaken | Oplosmiddelen |
Praktische tips
- Oude blikken met R-zinnen in schuur of garage zijn niet ineens ongevaarlijk. Het etiket geeft nog steeds de risico’s aan.
- Zoek het veiligheidsinformatieblad (VIB) op bij de fabrikant. Daarin staan de gevaren, beschermingsmiddelen en eerste hulp.
- Lees de P-zinnen: die vertellen welke handschoenen, bril of ventilatie je nodig hebt.
- Lever restanten in als klein gevaarlijk afval bij de milieustraat. Giet verf, verdunner of lijm nooit door de gootsteen.
- Bewaar producten in de originele verpakking, zodat het etiket leesbaar blijft.
Gerelateerde termen
- Epoxylijm
- Cement
- Muurverfsoorten
- Asbest
- Kunststof
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
