Wat is rijpheid van beton?

Rijpheid is een grootheid die wordt afgeleid uit de temperatuur van het beton en de verhardingstijd, en die aangeeft hoever het beton is uitgehard. In de praktijk wordt bijna altijd gewerkt met de gewogen rijpheid, waarmee wordt bepaald of de vereiste druksterkte voor ontkisten, voorspannen of belasten is bereikt.

Het uitgangspunt is eenvoudig: tijd + temperatuur = druksterkte. Of, als vuistregel: gelijke gewogen rijpheid betekent gelijke sterkte, ongeacht hoe die rijpheid tot stand kwam.

Waarom je ermee rekent

Cement hardt sneller bij hogere temperatuur. Beton dat in de zomer op 25 °C verhardt, bereikt dezelfde sterkte in veel minder uren dan hetzelfde mengsel in de winter op 5 °C. Wie met een vaste “drie dagen wachten”-regel werkt, ontkist in de winter te vroeg en in de zomer onnodig laat.

Door de betontemperatuur continu te meten (met thermokoppels of draadloze sensoren in de constructie) en de rijpheid uit te rekenen, weet je op ieder moment hoeveel sterkte er zit.

De berekening

De basisvorm van de gewogen rijpheid is:

Rg = Σ (t × T)ⁿ × Cⁿ

waarin t de tijdstap is (bijvoorbeeld elk uur), T de betontemperatuur in graden Celsius en C de C-waarde van de toegepaste cementsoort. De C-waarde drukt uit hoe sterk een cement op temperatuur reageert; snelle portlandcementen reageren anders dan hoogovencement.

Een per uur uitgeschreven vorm is:

Rg,n = 10 × { C^(0,1 × Tn − 1,245) − C^(−2,245) } / ln C

De relatie tussen rijpheid en druksterkte is mengselgebonden: je hebt een ijkkromme nodig van het specifieke betonmengsel, bepaald met proefkubussen.

Praktische tips

• Plaats de sensor op de koudste plek van de constructie, meestal bij een hoek of een dunne doorsnede, niet in het hart van een dikke vloer
• Vraag de C-waarde en de ijkkromme op bij de betonleverancier; reken nooit met een waarde uit een ander project
• Winterbeton: dek af en isoleer de bekisting, dan bouw je rijpheid op in plaats van te wachten
• Ontkist nooit op gevoel bij vorst; te vroeg ontkisten geeft blijvende sterkte- en duurzaamheidsverliezen

Gerelateerde termen

• Druksterkte
• Beton
• Betonmortel
• Bekisting
• Wapening

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.