Wat is een ringscheur?

Een ringscheur is een bijzondere vorm van scheurvorming in hout die ontstaat doordat de jaarringen van elkaar loslaten. De scheur volgt dus de ronding van een groeiring en niet, zoals bij een gewone droogscheur, de straal van de stam. In het Engels heet dit ring shake of cup shake.

Hoe je het herkent

Kijk naar het kopse vlak van een balk of stam:

• Ringscheur — een sikkel- of maanvormige scheur die de kromming van een jaarring volgt, soms over een hele ring rond
• Straalscheur of droogscheur — een rechte scheur van de kern naar de bast, dwars op de jaarringen; het veruit meest voorkomende houtgebrek en meestal onschuldig

Bij een gezaagd deel is een ringscheur op het langsvlak soms nauwelijks te zien, terwijl het hout inwendig al over een groot oppervlak is gescheiden.

Oorzaken

De precieze oorzaak is niet altijd één ding. Genoemd worden onder meer sterk wisselende groeisnelheid tussen opeenvolgende jaren (waardoor de hechting tussen de ringen zwak is), windbelasting en schokken op de staande boom, vorst, en spanningen die vrijkomen bij het vellen en zagen.

Waarom het ernstig is

Een ringscheur is veel gevaarlijker dan een gewone droogscheur, omdat hij precies in het vlak loopt waar de afschuiving in een op buiging belaste balk maximaal is: in de neutrale laag, bij de oplegging. Het hout kan daardoor bezwijken bij een belasting die ruim onder de berekende waarde ligt, zonder dat er van buiten veel te zien was.

Praktische tips

• Keur op het kopse vlak. Controleer bij aanschaf van constructiehout en bij een inspectie van bestaande balken altijd de balkkoppen; dat is waar het misgaat
• Sorteringsklassen. Ringscheuren zijn in de visuele sterktesortering van constructiehout (NEN-EN 1912 en de nationale sorteringsnormen) een afkeurcriterium. Koop gestempeld hout met een sterkteklasse zoals C18 of C24
• Gelamineerd hout heeft dit probleem vrijwel niet, doordat de lamellen zijn geselecteerd en verlijmd
• Bij twijfel over een bestaande balk: laat een houtconstructeur de restcapaciteit beoordelen en versterk zo nodig met een stalen of houten beplating over de oplegging

Gerelateerde termen

• Hout
• Werken van hout
• Krimpscheur
• Balk
• Deuvel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.