Wat is een riool?

Een riool is een meestal ondergronds kanaal of buizenstelsel waarmee vuil water en hemelwater worden ingezameld en getransporteerd. In Nederland ligt het beheer van het openbare riool bij de gemeente; het deel op eigen terrein, tot aan het erfscheidingsputje, is van de eigenaar.

Soorten stelsels

Ongeveer driekwart van de Nederlandse riolering is vrijverval-riolering: het water stroomt onder invloed van de zwaartekracht weg via buizen met een klein afschot. Daarbinnen bestaan twee hoofdvormen:

• Gemengd stelsel — afvalwater en hemelwater gaan door dezelfde buis naar de zuivering. Bij hevige neerslag raakt het stelsel overbelast en treedt een overstort in werking, waarbij verdund rioolwater in het oppervlaktewater komt
• Gescheiden stelsel — twee afzonderlijke buizen: het vuile water gaat naar de zuivering, het relatief schone hemelwater naar het oppervlaktewater of naar infiltratie in de bodem. Nieuwbouw wordt tegenwoordig vrijwel altijd gescheiden aangelegd

Daarnaast bestaat mechanische riolering met pompen en persleidingen. Die voert alleen vuilwater af en wordt gebruikt in het buitengebied, in heuvelachtig terrein of waar een leiding onder een rivier of dijk door moet.

Materialen

• Op eigen terrein: vrijwel altijd pvc, in oranjebruine kleur voor buitenriolering
• Hoofdriool: betonbuizen of gresbuizen, tegenwoordig ook kunststof

Afschot: de belangrijkste vuistregel

Voor horizontale afvoerleidingen van huishoudelijk afvalwater houdt NEN 3215 een afschot aan tussen 5 en 20 mm per meter. In de praktijk is 10 mm per meter (1 cm/m) een goede middenwaarde, en voor leidingen groter dan 125 mm volstaat vaak 8 mm per meter.

Let op: méér afschot is niet beter. Bij te steil afschot loopt het water vooruit op het vaste materiaal, blijft dat achter in de buis en ontstaat juist verstopping. Bij te weinig afschot blijft bezinksel liggen.

Praktische tips

• Gebruik lange bochten. Twee bochten van 45 graden in plaats van één van 90 graden; dat voorkomt verstopping en maakt doorspuiten mogelijk
• Plaats ontstoppingsstukken bij elke richtingsverandering die je later niet meer kunt bereiken
• Ontlucht het stelsel met een ontspanningsleiding tot boven het dak, anders worden waterslotjes leeggezogen en ruikt het in huis
• Ga niet zomaar regenwater afkoppelen op een gemengd stelsel zonder overleg met de gemeente; veel gemeenten hebben juist een subsidie of regeling voor afkoppelen en infiltreren
• Meet de ligging in op een revisietekening voordat je de sleuf dichtgooit

Gerelateerde termen

• Afschot
• Pvc
• Gresbuis
• Infiltratie
• Kruipruimte

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.