Wat is riothermie?

Riothermie is het winnen van warmte — of juist koude — uit het afvalwater in het riool. Het is een vorm van aquathermie: thermische energie uit water. Douchen, afwassen en wassen brengen dagelijks grote hoeveelheden opgewarmd water in het riool. Die warmte verdwijnt normaal ongebruikt richting de zuivering; riothermie haalt er een deel van terug.

Hoe het werkt

Rioolwater is vrijwel het hele jaar door relatief warm en, belangrijker nog, redelijk constant van temperatuur — ook als het buiten vriest. Dat maakt het een gunstige bron voor een warmtepomp.

1. Warmtewisselaar — in de bodem van een rioolbuis, in een put of naast een gemaal ligt een warmtewisselaar. Het afvalwater stroomt daaroverheen en staat enkele graden af aan een gesloten leidingcircuit. Het afvalwater zelf komt nergens in het gebouw.
2. Transport — de opgewarmde vloeistof gaat naar de technische ruimte van het gebouw of naar een buurtinstallatie.
3. Warmtepomp — die tilt de lauwe warmte op naar een bruikbare aanvoertemperatuur voor vloerverwarming, lagetemperatuurradiatoren of tapwater.

In de zomer kan hetzelfde systeem vaak omgekeerd worden gebruikt om te koelen.

Waar het kansrijk is

Riothermie werkt niet overal. Bepalend zijn:

• Voldoende debiet — er moet constant genoeg water langsstromen; grote hoofdriolen en persleidingen scoren beter dan een straatriool in een rustige woonwijk.
• Voldoende diameter — in kleine leidingen past geen warmtewisselaar zonder de afvoer te hinderen.
• Korte afstand tot de afnemer — warmte transporteren kost energie en leidingen zijn duur. Een zwembad, school, appartementencomplex of woonblok binnen enkele honderden meters is de klassieke situatie.
• Een lagetemperatuur-afgiftesysteem — vloerverwarming of grote radiatoren maken het rendement een stuk beter.

Voor een losse eengezinswoning is riothermie in de regel niet rendabel; het is vooral een oplossing op wijk- of gebouwniveau, vaak in combinatie met een warmtenet. De gemeente of het waterschap is meestal eigenaar van de leiding, dus samenwerking is noodzakelijk.

Aandachtspunten

Een warmtewisselaar in het riool vraagt onderhoud: vet, vezels en aanslag verminderen de warmteoverdracht. Ook mag het afvalwater bij de zuivering niet té koud aankomen, omdat de biologische zuivering dan slechter werkt. Waterschappen stellen daarom eisen aan hoeveel warmte je mag onttrekken.

Gerelateerde termen

• Aquathermie
• Warmtepomp
• Warmtewisselaar
• Warmtenet
• Riool
• Vloerverwarming

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.