Wat is een rombisch dakschild?

Een rombisch dakschild — ook ruitschild genoemd — is een dakvlak in de vorm van een ruit: een vierhoek met vier gelijke zijden en hoeken die geen 90 graden zijn. In de praktijk heeft het vlak vaak de vorm van een omgekeerde vlieger, met de lange punt naar de top. Het woord komt van het Griekse rhombos, ruit; de oudere spelling is rhombisch.

Waar je het tegenkomt

Rombische dakschilden horen bij torens en spitsen, niet bij gewone woonhuizen. De vorm ontstaat vanzelf wanneer een dakvlak naar boven toe versmalt en tegelijk bovenaan weer een punt vormt. Twee situaties:

• De ingesnoerde torenspits. De vier dakvlakken lopen van de torenrand smaller toe, knikken halverwege naar binnen en eindigen in één punt. Elk vlak is dan een langgerekte ruit of vlieger.
• Samengestelde daken en torenbekroningen waarbij twee nokken of kepers elkaar zo ontmoeten dat het tussenliggende vlak ruitvormig wordt.

Waarom de vorm bouwkundig lastig is

Een rechthoekig dakvlak leg je met rechte latten van gelijke lengte. Bij een ruitvormig vlak verandert de breedte per rij, en dat heeft praktische gevolgen:

• Elke rij wordt korter. Panlatten of tengels lopen niet door over de volle breedte; vrijwel elke lat wordt op maat gezaagd.
• Grote pannen passen niet. Een dakpan is een vaste maat en laat zich niet versmallen. Rombische vlakken worden daarom vrijwel altijd gedekt met leien, houten schaliën, zink, koper of lood — materialen die je per stuk kunt aanpassen.
• De aansluitingen zijn hoekkepers, niet gewone nokken. Daar komen loodslabben, gezette zinken kepers of dubbele leienrijen; dit is het kwetsbaarste punt van de spits.
• Steilheid. Torenspitsen zijn zeer steil. Werken aan een rombisch dakschild betekent werken vanaf een steiger of hangbrug met volledige valbeveiliging — geen ladderwerk.

Toepassing

Voor eigenaren en beheerders van kerken, molens en monumentale panden is dit vooral een onderhoudsthema. Een spits met rombische schilden vraagt periodieke inspectie van de leien en het lood- of zinkwerk in de kepers; lekkage op een spits leidt, door de steilheid, snel tot rot in het kapwerk zonder dat je binnen iets ziet. Laat bij vervanging de bestaande dekking eerst inmeten: de leimaat en de rijverdeling bepalen het silhouet, en dat is bij een monument beschermd.

Gerelateerde termen

• Dakschild
• Ingesnoerde torenspits
• Hoekkeper
• Leidak
• Daklei

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.