Wat is een rozet?

Een rozet is een ronde, min of meer roosvormige versiering. In de bouw heeft het woord twee betekenissen: het decoratieve ornament — meestal het plafondrozet rond een lichtpunt — en de nuttige ronde afdekplaat rond het aangrijpingspunt van bijvoorbeeld een deurkruk of een leidingdoorvoer.

1. Het rozet als ornament

Het decoratieve rozet is opgebouwd uit bladvormige elementen die vanuit het midden uitstralen, zoals de bladen van een roos. Je komt het tegen:

• Als plafondrozet, rond het lichtpunt in de kamer. In oude panden gemodelleerd in gips of kalkstuc, tegenwoordig meestal geperst in polyurethaan of polystyreen.
• Op gevels, gehakt in natuursteen of gemetseld in vormbaksteen, als los accent in een muurvlak, in een boogtrommel of als sluiting van een lijst.
• In gewelven, als versiering van de sluitsteen.
• Op meubels en lambriseringen, gesneden in hout.

Het onderscheid met het roosvenster is eenvoudig: een roosvenster is een venster met glas, een rozet is dicht.

Een plafondrozet plaatsen — praktisch

• Maat. Gangbare diameters lopen van ongeveer 30 tot 80 centimeter. Een vuistregel voor de verhouding: een rozet mag behoorlijk groot zijn in een hoge kamer, maar drukt een kamer met een laag plafond optisch verder omlaag.
• Materiaal. Gips geeft de scherpste profielen en is stucbaar, maar is zwaar en breekbaar. Polyurethaan is licht, vormvast, direct schilderbaar en veel eenvoudiger alleen te plaatsen.
• Bevestigen. Verlijmen met montagekit of speciale ornamentlijm, en tijdens het uitharden ondersteunen met twee of drie schroeven of een stempel. Alleen lijm zonder ondersteuning is de klassieke oorzaak van een rozet die na een dag half hangt.
• Uitmeten. Zet het rozet uit op het lichtpunt, maar controleer eerst of dat lichtpunt zelf in het midden van de kamer zit. Meet altijd vanuit twee tegenoverliggende wanden; oude kamers zijn zelden recht.
• Kosten. Een eenvoudig rozet in polyurethaan of gips kost meestal enkele tientallen tot ruim honderd euro, afhankelijk van diameter, materiaal en profielrijkdom.

2. Het rozet als beslag en afdekking

De tweede betekenis is puur functioneel: een rozet dekt af waar iets door of in een vlak komt.

• Deurrozet. Het ronde of vierkante plaatje rond de kruk, dat het gat en de bevestiging wegwerkt. De tegenhanger is het langschild, waarbij kruk en sleutelgat op één plaat zitten.
• Sleutelrozet of cilinderrozet. Rond het sleutelgat of de profielcilinder.
• Leidingrozet. De ring rond een verwarmingsbuis die door de vloer of wand komt. Belangrijk: die moet los kunnen bewegen. Een leiding werkt met de temperatuur mee; een vastgekitte rozet kraakt of scheurt de vloerafwerking.

Gerelateerde termen

• Ornament
• Roosvenster
• Pleisterlaag
• Sluitsteen
• Cartouche

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.