Was drogen in huis in het najaar: droger, wasrek en het vocht dat je erbij krijgt

Een was op een rek voegt vocht toe aan de woning. Hoeveel hangt af van het gewicht, het textiel en de centrifugestand. Zorg voor doorlopende ventilatie en zet de ventilatie tijdens het drogen hoger. Een ontvochtiger kan tijdelijk helpen in een kleine afgesloten ruimte, maar vervangt ventilatie niet. Een relatieve luchtvochtigheid van 40 tot 60 procent is een bruikbaar richtpunt. Controleer ook op condens en schimmel.
Hee DoeHetZelver,

In het najaar wordt buiten drogen minder voorspelbaar. Dan belandt een deel van de was op een rek in huis.

Nou, dan gaat er iets veranderen in je huis. En de meeste mensen merken dat pas in november, als de ramen ’s ochtends beslagen zijn en er zwarte spikkeltjes achter de gordijnen verschijnen.

Ik ga je precies laten zien wat er gebeurt, met de getallen erbij. En daarna de drie routes die werken, met wat ze kosten. Ik laat ook zien hoe je de werkelijke kosten van jouw droogmethode vergelijkt.

Komt ie:

Eerst de getallen: hoeveel water gaat er je huis in?

Een wasmachine centrifugeert het meeste water eruit, maar niet alles. Hoeveel restvocht achterblijft verschilt per wasmachine, programma, toerental en textiel. Bij 50 procent restvocht ten opzichte van het droge textiel weegt 5 kilo droge was na centrifugeren 7,5 kilo.

In dat voorbeeld moet ongeveer 2,5 liter water tijdens het drogen weg. Bij buiten drogen naar de Hollandse lucht. Bij binnen drogen naar de lucht in je huiskamer.

De hoeveelheid water per wasbeurt verschilt. Weeg desnoods één lading voor en na het drogen om de hoeveelheid restwater in jouw situatie te schatten.

Wat je huis daarmee aankan (spoiler: bijna niets)

Lucht kan maar een beperkte hoeveelheid waterdamp vasthouden, en hoe kouder de lucht, hoe minder. Dit zijn de verzadigingswaarden:

Neem een woonkamer van 40 m² met een plafond van 2,6 meter. Dat is ruim 100 kubieke meter lucht.

Bij 20 °C en 50 procent relatieve luchtvochtigheid zit er in 100 m³ lucht ongeveer 865 gram waterdamp. Bij 60 procent is dat ongeveer 1.038 gram. Het verschil is dus circa 173 gram, zolang de temperatuur gelijk blijft.

Een waslading kan veel meer vocht afgeven dan dat verschil. Het vocht verdwijnt via ventilatie of een ontvochtiger, kan in materialen worden opgenomen of op koude oppervlakken condenseren. Houd daarom de ventilatie op orde en controleer koude plekken op condens.

Zie ook: condens op ramen voorkomen.

En dat komt bovenop wat je al produceerde

Bewoners, koken en douchen brengen ook vocht in huis. Hoeveel verschilt per huishouden en gebruik. Een extra waslading binnen vraagt daarom om extra aandacht voor ventilatie.

Droog je meerdere ladingen per week binnen, let dan op aanhoudende condens, muffe geur en de waarden op een hygrometer.

Ventileren blijft nodig, ook in het najaar

Buitenlucht kan bij dezelfde relatieve luchtvochtigheid minder water bevatten als zij kouder is. Het percentage op een weerbericht vertelt daarom niet op zichzelf hoeveel vocht ventilatie afvoert. Bij mild, vochtig weer kan de vochtafvoer trager gaan dan bij koude buitenlucht. Toch blijft ventilatie nodig voor gezonde lucht, ook wanneer een ontvochtiger draait.

Laat ventilatieroosters open en zet mechanische ventilatie tijdens het drogen hoger. Een kwartier luchten is een aanvulling op doorlopende ventilatie, geen vervanging. Milieu Centraal raadt aan wasgoed waar mogelijk buiten of in een onverwarmde ruimte te drogen en tijdens binnendrogen extra te ventileren.

Kosten en energie: vergelijk jouw situatie

Een wasrek verbruikt zelf geen stroom. Droog je de was in een verwarmde kamer, dan kan het afvoeren van vocht extra warmte kosten. Hoeveel hangt af van het weer, de hoeveelheid was, het ventilatiesysteem en de verwarming. Een vast bedrag per wasbeurt is daarom niet betrouwbaar.

Een warmtepompdroger verbruikt stroom, maar is volgens Milieu Centraal veel zuiniger dan een gewone condensdroger of luchtafvoerdroger. Het nieuwe energielabel vermeldt het stroomverbruik per 100 droogbeurten op het ecoprogramma. Gebruik dat getal en jouw stroomtarief voor een vergelijking. Neem ook de aanschafprijs en gebruiksfrequentie mee. Een droogrek buiten of in een geschikte onverwarmde ruimte blijft doorgaans de zuinigste keuze. Zorg ook daar voor voldoende ventilatie.

Een luchtontvochtiger kan in een kleine afgesloten ruimte tijdelijk vocht wegnemen. Hij gebruikt stroom en vervangt de gewone ventilatie van de woning niet. Vergelijk het gemeten stroomverbruik van jouw ontvochtiger met het energielabel van een eventuele droger voordat je een aankoopbesluit neemt.

Route 1: het wasrek, maar dan goed

Als je op het rek droogt (en de meeste mensen doen dat), dan is de kunst om het snel te laten gaan. Hoe korter het wasgoed nat is, hoe minder tijd er is voor muffe geur, schimmelsporen en condens.

Waar je het rek zet

Wel:
– In een ruimte met mechanische afzuiging: de badkamer of het toilet, met de deur dicht en de MV op de hoogste stand.
– In de bijkeuken of wasruimte, met een ontvochtiger erbij en de deur dicht.
– In de woonkamer bij een geopend rooster of raam, maar alleen op koude dagen (zie de tabel hierboven).
– Voor een raam op het zuiden, waar de zon er nog even op kan schijnen.

Niet:
– In een slaapkamer met weinig ventilatie, vooral als de deur dicht is. Het vocht kan daar blijven hangen en op koude oppervlakken condenseren.
– Tegen een koude buitenmuur aan. Het rek belemmert de luchtstroom precies daar waar het oppervlak het koudst is.
– In een onverwarmde, ongeventileerde kamer. Dan droogt hij niet en gaat hij ruiken.
– In de kruipruimte of kelder. Zie een vochtige kelder droog maken.

De vijf dingen die drogen sneller maken

1. Centrifugeer op het hoogste toerental dat het wasgoed aankan. Meer centrifugeren kan de resthoeveelheid water verkleinen. Kies het hoogste toerental dat het wasetiket en de machine toelaten.
2. Hang alles in één laag, met ruimte ertussen. Twee tot drie centimeter tussen de kledingstukken. Dubbelgevouwen handdoeken over een stang drogen twee keer zo langzaam als handdoeken die met een klemmetje aan één zijde hangen.
3. Zet er een ventilator op. Een ventilator kan de lucht rond het natte wasgoed verversen. Hoeveel sneller het droogt, verschilt per ruimte en hoeveelheid was: langs een nat oppervlak zit een laagje verzadigde lucht dat je moet wegblazen.
4. Rol dikke stukken eerst in een droge handdoek. Ga er even op staan. Dat haalt bij een badhanddoek of een dikke trui alsnog een flinke scheut water eruit.
5. Draai het wasgoed halverwege om. Vooral bij spijkerbroeken en truien, want daar drogen de buitenkanten eerder dan de naden en de tailleband.

En één die je moet laten

De radiator. Was over een radiator drogen is verleidelijk en het gaat snel, maar je blokkeert de warmteafgifte van precies dat apparaat dat je kamer moet verwarmen, en je zet het vocht op het warmste punt in de kamer waar het het snelst verdampt. Het gaat sneller, maar het vocht komt nog steeds in de kamerlucht. Zet het rek er liever náást.

Route 2: het wasrek met een ontvochtiger

Dit is voor de meeste huishoudens de verstandigste combinatie, en hij wordt veel te weinig genoemd.

In een kleine ruimte kan een luchtontvochtiger het vocht tijdelijk beperken. Houd de gewone ventilatie van de woning aan; een ontvochtiger voert geen CO2 of andere stoffen af. Zet het apparaat volgens de handleiding neer en leeg of voer het condenswater af.

Twee typen, en de keuze hangt af van de temperatuur: een compressorontvochtiger presteert doorgaans beter in een verwarmde ruimte. Een adsorptiemodel kan ook in een koudere ruimte vocht afvoeren, maar gebruikt vaak meer stroom. Vergelijk de specificaties bij de temperatuur en luchtvochtigheid die in jouw ruimte voorkomen. De maximale liters-per-dag op een doos gelden vaak bij andere testomstandigheden.

Meet bij een ontvochtiger het opgenomen vermogen en het water in de opvangbak over eenzelfde periode. Zo kun je het energieverbruik per liter werkelijk afgevoerd water voor jouw ruimte berekenen. Een vaste aanschafprijs of opbrengst per uur zegt daarvoor te weinig.

Praktische tips:
– Zet de ontvochtiger niet ónder het rek, maar ernaast, en richt de uitblaas langs het wasgoed. Dan doet hij tegelijk het werk van een ventilator.
– Zet een hygrostaat in als het apparaat die heeft: laat hem draaien tot 50 procent en dan uitschakelen. Voorkom onnodig lang draaien.
– Zet het apparaat waterpas volgens de handleiding en controleer de condensbak of afvoerslang.
– Leeg het bakje. Een vol bakje is een stilstaand apparaat, en je ziet in dat bakje ook meteen hoeveel water er echt uit je was komt. Dat is leerzaam.

Route 3: de droger

Als je een droger overweegt of er al een hebt, dan is dit wat je moet weten.

Een warmtepompdroger gebruikt volgens Milieu Centraal doorgaans minder stroom dan een gewone condensdroger of luchtafvoerdroger. Het verbruik per beurt verschilt per toestel, lading en programma. Vergelijk daarom het actuele energielabel: daarop staat het verbruik per 100 droogbeurten op het ecoprogramma. Reken met jouw aantal droogbeurten en stroomtarief; neem ook de aanschafprijs mee.

Waar je zelf het meest op bespaart, ongeacht het type:

• Gebruik het eco-programma. Dat duurt langer maar verbruikt fors minder dan “extra droog” of “snel”.
• Centrifugeer eerst hoog. Elke procent restvocht die de wasmachine eruit haalt, hoeft de droger er niet uit te halen, en de wasmachine doet dat veel goedkoper.
• Maak het pluizenfilter volgens de handleiding schoon, en reinig de condensor of warmtewisselaar volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Een vervuilde droger kan slechter presteren.
• Vul de trommel goed. Stem de belading af op de handleiding en het gekozen programma.
• Combineer. Draai de droger tot “strijkdroog” en hang de rest op. Controleer of de was voldoende droog is voor het opbergen; hang hem anders verder uit op een goed geventileerde plek.
• Zet hem in een ruimte die je toch wilt verwarmen. Een condensdroger of warmtepompdroger geeft zijn warmte af aan de ruimte waar hij staat. In de winter is dat meegenomen, in de zomer een nadeel.

Sluit je zelf een wasmachine of droger aan? Kijk dan even bij wasmachine aansluiten in de keuken voor de afvoer, kraan en elektra.

Meten: gebruik een hygrometer

Een hygrometer toont temperatuur en relatieve luchtvochtigheid. Je kunt er één gebruiken om te zien hoe snel het vocht tijdens het drogen stijgt en weer daalt.

Wat je aanhoudt:

Koop er twee. Eén in de woonkamer en één in de ruimte waar je de was droogt. Dan zie je precies wat een wasbeurt met je huis doet, en of je ventilatie het aankan.

Drie waarschuwingssignalen die je meteen moet oppakken:

1. Condens op de ramen in de ochtend, ook bij dubbel glas. Condens kan wijzen op veel vocht, maar ook op een koud oppervlak of een probleem met de ventilatie.
2. Een muffe geur in de was die na het drogen niet weggaat. Dat kan betekenen dat de was te lang vochtig is gebleven of onvoldoende schoon uit de machine kwam.
3. Zwarte spikkels in de hoeken van buitenmuren, achter meubels of langs het kozijn. Laat zichtbare schimmel niet zitten en onderzoek de vochtbron. Het soort schimmel kun je niet aan de kleur alleen herkennen. Zie muur isoleren als het steeds op dezelfde plek terugkomt: dan kunnen een koud oppervlak en te veel vocht samen de oorzaak zijn.

Ventilatie: wat je écht moet doen tijdens het drogen

Ventileren is geen ramen opengooien. Het is gericht lucht verplaatsen.

Heb je mechanische ventilatie (een afzuigunit met roosters in keuken, badkamer en toilet)? Zet hem op de hoogste stand tijdens en tot een paar uur na het drogen. Houd de basisventilatie aan en verhoog de stand tijdens het drogen. Hoelang de hogere stand nodig is, hangt af van de installatie, de hoeveelheid was en het weer. Controleer of de luchtvochtigheid daarna weer daalt.

Heb je balansventilatie met warmteterugwinning? Een systeem met warmteterugwinning beperkt warmteverlies door ventilatie, maar neemt dat niet helemaal weg. Zet ook hier de stand omhoog. Zie wtw-ventilatie installeren.

Heb je alleen natuurlijke ventilatie (roosters en ramen)? Houd ventilatieroosters open of een klepraam op een kier. Kort dwars luchten kan daarnaast helpen, maar vervangt de doorlopende ventilatie niet.

Overweeg je een systeem: mechanische ventilatie installeren.

Bijzondere situaties

Appartement zonder balkon of buitenruimte. Dit is de lastigste. Een mogelijke aanpak is hoog centrifugeren en het rek in een ruimte met goede afvoer zetten. Verhoog de mechanische ventilatie tijdens het drogen. Een ontvochtiger kan aanvullend werken als de ruimte geschikt is. Plaats een elektrisch apparaat in een badkamer alleen waar de fabrikant en elektrische veiligheidsregels dat toelaten.

Huurwoning waar je niets mag boren. Een ontvochtiger en een ventilator vragen alleen een stopcontact. Een plafonddroogrek met katrol kan meestal wel, maar overleg dat even. Zie ook klussen in een huurwoning zonder schade.

Garage of schuur. Verleidelijk, want daar heb je ruimte. Maar in een onverwarmde ruimte van 8 graden zit de lucht in het najaar al bijna op verzadiging, dus droogt er niets en gaat het ruiken. Wil je het toch: een adsorptieontvochtiger, voldoende ventilatie en eventueel een ventilator. Verwacht geen wonderen bij dik katoen.

Onverwarmde zolder. Kan werken, maar alleen met beweging in de lucht en alleen als de zolder droog is. Het risico: het vocht trekt in het dakbeschot en de isolatie. Als je zolder in de winter al een muffe lucht heeft, doe het dan niet.

Vakantiewoning of tijdelijk leegstaand huis. Laat natte was liever niet onbeheerd hangen in een ruimte waarvan je ventilatie en vochtgehalte niet kunt controleren.

De negen fouten die ik het vaakst zie

1. Het rek in een slecht geventileerde slaapkamer zetten. Daar kan vocht zich ophopen achter meubels.
2. De was laten hangen tot hij “vanzelf wel droog wordt”. Als textiel lang nat blijft, kan het muf gaan ruiken. Hoe snel dat gebeurt, hangt van de omstandigheden af.
3. Ventileren op een mistige najaarsdag en denken dat het helpt. Kijk naar de temperatuur, niet naar het percentage.
4. Alles dubbelgevouwen over het rek. Halveert de blootgestelde oppervlakte en verdubbelt de droogtijd.
5. De thermostaat hoger zetten om de was sneller te laten drogen. Werkt wel, maar het is de duurste versneller die er is. Extra verwarmen kost energie; probeer eerst betere luchtcirculatie en ventilatie.
6. Het pluizenfilter van de droger negeren. Kost stroom, kost droogtijd en is bovendien een brandrisico.
7. Een ontvochtiger in een ruimte met een open deur. Dan ontvochtig je het hele huis en dat duurt eeuwig. Deur dicht.
8. Denken dat een ontvochtiger het vocht “oplost”. Hij haalt het uit de lucht, maar de oorzaak van een structureel te vochtig huis (optrekkend vocht, een lekkende kruipruimte, te weinig ventilatie) blijft bestaan. Zie vocht in de kruipruimte aanpakken.
9. De laatste vijftien procent in de droger doen “voor de zekerheid”. Controleer de vochtigheid van de was en voorkom onnodig nadrogen. Haal het eruit als het bijna droog is en hang het op.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vocht komt er vrij bij het binnen drogen van één was?
Dat verschilt per lading en centrifugestand. Weeg een lading na het centrifugeren en opnieuw als ze droog is: het verschil in kilogram is ongeveer het aantal liter water dat eruit is gegaan. Bij binnen drogen komt dat vocht grotendeels in de ruimte terecht.

Is was drogen op een rek goedkoper dan een droger?
Buiten aan de lijn drogen kost vrijwel geen energie. Binnen is de vergelijking afhankelijk van de ruimte, verwarming, ventilatie, hoeveelheid was en het energielabel van de droger. Een warmtepompdroger gebruikt minder stroom dan een gewone condensdroger, maar heeft aanschafkosten. Gebruik je eigen verbruik en tarieven voor een vergelijking.

Wat is een gezonde luchtvochtigheid in huis?
Tussen de 40 en 60 procent. In dat gebied voelen mensen zich het prettigst en krijgen schimmels, bacteriën en huisstofmijt de minste kans. Blijft de luchtvochtigheid structureel boven de 60 procent, dan is dat het moment om in te grijpen. Een langdurig hoge waarde vergroot het risico op schimmel, zeker op koude oppervlakken zoals ramen, koudebruggen en buitenmuren achter meubels.

Waar kun je de was het beste binnen drogen?
In een kleine ruimte die je kunt afsluiten en waar je het vocht gericht kunt afvoeren: de badkamer met mechanische afzuiging op de hoogste stand, of een bijkeuken met een luchtontvochtiger erbij. Niet in een slaapkamer, niet tegen een koude buitenmuur, en niet in een onverwarmde ongeventileerde ruimte. Een ventilator kan de droging versnellen, maar voert vocht niet uit huis af.

Helpt een luchtontvochtiger bij het drogen van de was?
Een ontvochtiger kan tijdelijk helpen in een kleine afgesloten ruimte. Houd de gewone ventilatie aan, want de ontvochtiger voert geen CO2 of andere stoffen af. Vergelijk modellen bij de temperatuur van jouw ruimte en meet het stroomverbruik; vaste cijfers per liter zijn niet op elk toestel toepasbaar.

Waarom ruikt mijn binnen gedroogde was muf?
Omdat het te lang nat blijft. Lang nat textiel kan muf ruiken. Controleer daarnaast of de wasmachine, dosering en het wasprogramma goed werken. De oplossing zit in snelheid: hoger centrifugeren, alles in één laag ophangen, luchtbeweging erbij en het vocht actief afvoeren. Was het textiel opnieuw volgens het wasetiket en maak de machine zo nodig schoon.

Kun je de was over de radiator drogen?
Het gaat sneller, maar je blokkeert de warmteafgifte van de radiator naar de kamer en je zet een scherpe vochtpiek in de lucht. Goedkoper is het niet, want de verdampingswarmte komt sowieso uit je verwarming. Zet het rek liever naast de radiator, in de opstijgende warme lucht, met de radiator zelf vrij.

Hoe lang moet ik ventileren na het drogen van de was?
Houd de basisventilatie aan en zet mechanische ventilatie tijdens het drogen hoger. De benodigde tijd hangt af van de hoeveelheid vocht, het weer en het ventilatiedebiet. Een hygrometer helpt om te zien of de luchtvochtigheid daarna weer daalt.

Is een verwarmd elektrisch droogrek de moeite waard?
Dat hangt van het vermogen en de gebruiksduur af. Vermenigvuldig het vermogen in kW met het aantal gebruiksuren om het stroomverbruik te schatten. Maar let op: een verwarmd droogrek zet het vocht net zo goed in je huis als een gewoon rek. De combinatie met een ontvochtiger of stevige ventilatie blijft dus nodig. Zonder die combinatie versnel je alleen het probleem.

Tot slot

De kern van dit hele verhaal is één zin: het water gaat niet weg omdat je het niet meer ziet.

Het water dat uit binnen drogende was verdampt, komt eerst in de kamer terecht. Het kan daarna worden afgevoerd, tijdelijk in materialen worden opgenomen of op koude oppervlakken condenseren.

Dus doe drie dingen deze week. Meet de luchtvochtigheid als je binnen droogt. Kies een plek met goede ventilatie en geef het wasgoed voldoende ruimte.

Dan hoef je in februari niet met een emmertje sopwater achter de gordijnen te staan.

Wil je weten waar in jóuw huis het vocht en de warmte weglekken, en welke ingrepen zich het snelst terugverdienen? In de Energie Verpulveraar loop ik met je door de vochtbronnen, de ventilatie, de sluipverbruikers en de maatregelen die echt verschil maken. Doe jezelf een plezier. Kijk even hier.

Groeten van Fred Schouten, Klusser en Doe-Het-Zelver in hart en nieren

PS: Meet bij een binnen gedroogde was eens de luchtvochtigheid vóór het ophangen, tijdens het drogen en nadat de was droog is. Zo zie je of de ventilatie van jouw woning voldoende vocht afvoert.

Bronnen en controle

• Milieu Centraal, woning ventileren
• Milieu Centraal, wasdroger
• GGD Leefomgeving, schimmels weghalen en voorkomen