Bij stroomuitval vallen inductie, elektrische ovens, waterkokers en de meeste afzuigkappen uit. De veiligste maaltijd is er één waarvoor je geen vlam nodig hebt. Houd eten in huis dat koud gegeten kan worden, met voldoende drinkwater en een handmatige blikopener. Wil je toch een los kooktoestel gebruiken, plan een geschikte plek buiten en volg de handleiding. De overheid adviseert alternatieve kooktoestellen en open vuur bij stroomuitval buiten te gebruiken. Een koolmonoxidemelder maakt gebruik binnen niet veilig.
Wat kun je eten zonder te koken?
Denk aan brood of crackers met houdbaar beleg, noten, fruit, bonen of groente uit blik of pot die al gaar zijn, en maaltijdproducten waarvan op de verpakking staat dat je ze koud kunt eten. Kies wat bij jouw huishouden past, inclusief babyvoeding of dieetproducten. Controleer houdbaarheid en voorraad af en toe en gebruik producten vóór de datum op de verpakking.
Een stroomstoring betekent niet automatisch dat drinkwater onveilig is. Volg meldingen van jouw drinkwaterbedrijf. Bewaar daarnaast flessen drinkwater voor het geval ook de watervoorziening uitvalt.
Werkt je vaste gaskookplaat nog?
Sommige vaste gaskookplaten met draaiknoppen kunnen zonder elektrische ontsteking handmatig worden aangestoken. Andere modellen hebben een elektronische beveiliging of hoofdschakelaar en werken zonder stroom niet. Controleer vooraf de handleiding van jouw specifieke model. Probeer geen beveiligingen te omzeilen en gebruik het toestel niet als je gas ruikt. Een vaste gaskookplaat is geen verwarming.
Bij een stroomstoring kan mechanische ventilatie of afzuiging uitvallen. Als je vaste gaskookplaat volgens de handleiding mag blijven werken, zorg voor voldoende natuurlijke ventilatie. Heb je daarover twijfel, kies eten zonder koken.
Los kooktoestel: alleen buiten
Een campingbrander, spiritusbrander, barbecue of houtskooltoestel hoort niet in de woning, garage, tent, schuur of auto. Verbrandingsgassen en koolmonoxide kunnen zich ophopen. Gebruik het toestel op een stabiele, onbrandbare plek in de buitenlucht, met de afstanden tot muren, overkappingen en brandbare spullen die de fabrikant voorschrijft. Een open carport is niet vanzelf geschikt: ook daar kunnen warmte en gassen onder het dak blijven hangen.
Houd kinderen en huisdieren uit de buurt. Laat een brander niet onbeheerd achter en zet de brandstofcontainer zo dat deze niet door de pan of de vlam opwarmt. Gebruik uitsluitend patronen en pannen die bij het toestel passen. Controleer de handleiding voor montage, opslag en koude omstandigheden. Een los toestel is een aanvulling op je noodvoorraad, geen noodzakelijke voorwaarde om 72 uur te kunnen eten.
Spiritus en andere brandbare vloeistoffen
Vul een spiritusbrander nooit bij als deze brandt of nog warm is. Een kleine vlam kan in daglicht moeilijk zichtbaar zijn. Houd de brandstoffles dicht en uit de buurt van de kookplek. De Nederlandse Brandwonden Stichting waarschuwt voor steekvlammen bij brandbare vloeistoffen. Gebruik geen vloeibare brandstof om een barbecue of vuurkorf aan te steken.
Gaspatronen bewaren
Volg de opslaginstructies op het patroon en van het toestel. Houd patronen weg van hitte en direct zonlicht. Bewaar ze niet in een kelder of kruipruimte, omdat lekkend gas zich daar kan ophopen. Raadpleeg voor grotere gasflessen de voorschriften van de leverancier en de geldende opslagregels.
Koolmonoxide: wat als een melder afgaat?
Een koolmonoxidemelder op batterijen kan ook tijdens stroomuitval waarschuwen. Hij vervangt geen veilig gebruik, ventilatie of de instructie om losse kooktoestellen buiten te gebruiken. Bij een CO-alarm of vermoeden van koolmonoxide: waarschuw iedereen, ga onmiddellijk naar buiten en bel 112. Ga pas terug naar binnen nadat hulpdiensten hebben aangegeven dat dit veilig is.
Vlam in de pan en brandwonden
Bij een kleine vlam in de pan adviseert de brandweer de warmtebron uit te zetten, een passende deksel op de pan te leggen en de pan afgedekt te laten afkoelen. Gebruik nooit water en draag de brandende pan niet weg. Is de brand niet direct veilig te beheersen, ga naar buiten en bel 112.
Koel een brandwond volgens de Nederlandse Brandwonden Stichting minimaal tien minuten met lauw, zacht stromend water. Vraag medische hulp bij ernstige of uitgebreide brandwonden.
Hoeveel brandstof heb je nodig?
Er bestaat geen algemeen aantal gaspatronen voor 72 uur. Het verbruik verschilt per toestel, pan, wind, buitentemperatuur en maaltijd. Kijk naar het uurverbruik in de handleiding, bepaal hoeveel minuten je buiten werkelijk kookt en voeg marge toe. Test het toestel één keer onder veilige omstandigheden voordat je erop rekent. Een menu met eten dat koud kan vermindert de benodigde brandstof en blijft beschikbaar als buiten koken door storm of hevige regen onmogelijk is.
Wat als je drinkwaterbedrijf een kookadvies geeft?
Volg altijd de aanwijzingen van je eigen drinkwaterbedrijf. Bij een microbiologisch kookadvies adviseert Vitens water drie minuten te laten koken voordat je het drinkt, er eten of drinken mee maakt of je tanden poetst. Een gewone waterkoker schakelt vaak te vroeg uit; gebruik deze alleen langdurig met open klep als de fabrikant dat toestaat. Bij chemische verontreiniging is koken mogelijk geen oplossing. Gebruik dan de specifieke aanwijzingen van het drinkwaterbedrijf of flessenwater.
Veelgestelde vragen
Mag een campingkookstel binnen als er een raam openstaat?
Plan dat niet. Het overheidsadvies bij stroomuitval is alternatieve kooktoestellen buiten te gebruiken. Een open raam of CO-melder maakt binnengebruik van een buitenbrander niet veilig.
Kan ik mijn gaskookplaat met een lucifer aansteken?
Dat hangt af van het model. Sommige vaste gaskookplaten zijn daarvoor ontworpen, andere niet. Volg uitsluitend de handleiding van jouw toestel.
Wat doe ik als ik geen buitenruimte heb?
Zorg voor eten dat zonder verhitting gegeten kan worden. Maak vooraf afspraken met mensen of een locatie waar je bij langere uitval veilig warm eten kunt krijgen. Ga geen campingbrander in een flat gebruiken omdat buiten koken lastig is.
Hoelang moet water koken bij een kookadvies?
Bij het gebruikelijke microbiologische kookadvies van Vitens drie minuten. Controleer altijd wat jouw drinkwaterbedrijf precies meldt.
Tot slot
Maak je 72-uursplan eerst met drinkwater en eten dat koud kan. Controleer vooraf of je vaste gaskookplaat zonder stroom werkt. Gebruik losse kooktoestellen alleen buiten en volgens de handleiding, en behandel een CO-alarm als een reden om direct naar buiten te gaan.
Voor een overzichtelijke voorraadkast of opbergrek kun je Freds Bouwtekeningen gebruiken voor het ontwerp en de materiaallijst.
