Wat is een sabel?
Een sabel is een lange, brede beitel van gehard staal die aan één zijde geslepen is. Metselaars gebruiken hem om bakstenen en betonstenen precies op de juiste plek te splijten. Je zet de sabel met de platte kant naar het deel dat je wilt houden op de steen en slaat er met een kaphamer of moker op. In het Engels heet dit gereedschap een bolster of brick set.
Hoe je een steen splijt
- Teken de breuklijn met potlood rondom de steen af.
- Leg de steen op een verende ondergrond, zoals een zandbed of een stapel zakken. Op een harde ondergrond springt de steen sneller verkeerd.
- Zet de sabel op de lijn, met de schuine kant naar het afvalstuk. Zo loopt de breuk recht langs de kant die je gebruikt.
- Geef lichte tikken rondom om de steen in te kerven, en sla daarna één stevige klap op de lijn.
- Werk de breukkant na met de kaphamer als dat nodig is.
Toepassing
- Klezoren en driekwartstenen maken voor het metselverband.
- Stenen op lengte brengen bij hoeken, dagkanten en aansluitingen.
- Tegels en klinkers splijten bij bestrating, al gebruik je daar vaker een knipper of een zaag.
Voor zichtwerk waar een strakke kant nodig is, of voor harde klinkers, is een steenzaag met diamantblad vaak beter. De sabel is sneller en stofvrij, maar geeft een ruwere breuk.
Veiligheid en onderhoud
- Draag altijd een veiligheidsbril. Er springen scherpe splinters af, ook van de beitel zelf.
- Gebruik werkhandschoenen en eventueel een sabel met een handbescherming (een rubberen kap om de steel).
- Slijp een uitgebramde kop bij. Door het slaan ontstaat aan de bovenkant een paddenstoelvormige braam; stukjes daarvan kunnen afspringen. Slijp die regelmatig weg.
- Gebruik geen gewone houtbeitel. Die is niet gehard voor slagwerk op steen en kan afbreken.
Gerelateerde termen
- Beitel
- Koudbeitel
- Kaphamer
- Moker
- Metselsteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
