Wat is een sanctuarium?
Een sanctuarium (van het Latijnse sanctus, heilig) is in een kerk de ruimte rond het hoofdaltaar: het heiligste deel van het gebouw. Het ligt meestal in het oostelijke deel van het koor en wordt ook priesterkoor of presbyterium genoemd. Traditioneel was dit gedeelte voorbehouden aan de geestelijken en afgescheiden van de ruimte voor de gelovigen. In bredere zin betekent sanctuarium ook een heiligdom of bedevaartsoord.
Inhoudsopgave
Kenmerken in het gebouw
- Verhoogd: het sanctuarium ligt vaak een of meer treden hoger dan het schip, zodat het altaar zichtbaar is.
- Afgescheiden: met een altaarhek, een koorhek of een doksaal. In oudere kerken zie je nog de fundamenten of restanten van zo’n afscheiding.
- Rijker afgewerkt: vloeren van natuursteen of tegels met patronen, gewelven met schilderingen en de beste glas-in-loodramen zitten vaak hier.
- Afsluiting: het sanctuarium eindigt vaak in een halfronde of veelhoekige apsis.
Toepassing
Voor de bouwkundige praktijk is het begrip vooral van belang bij:
- Restauratie en herbestemming: als een kerk een nieuwe functie krijgt, is het sanctuarium vaak het deel met de meeste monumentale waarde. Denk aan grafzerken in de vloer, altaaropstellingen en afscheidingen. Bij een rijksmonument bepaalt de omgevingsvergunning welke ingrepen mogen.
- Bouwhistorisch onderzoek: verschillen in vloerhoogte, vloermateriaal en funderingssporen vertellen waar het sanctuarium heeft gelegen en hoe het is veranderd.
- Tekenen en beschrijven van kerken: in plattegronden en beschrijvingen worden het koor, het sanctuarium en de apsis als aparte onderdelen benoemd.
Gerelateerde termen
- Koor
- Altaar
- Altaarhek
- Apsis
- Onderdelen van een kerk
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
