Wat is schalie?

Schalie, ook wel kleisteen of kleigesteente genoemd, is een fijnkorrelig, gelaagd sedimentgesteente dat bestaat uit silt en kleimineralen. Het ontstaat wanneer kleilagen gedurende lange tijd worden samengedrukt door jongere sedimentlagen die erbovenop worden afgezet. Daarbij neemt de poriënruimte af, stijgt de dichtheid en gaan de plaatvormige kleimineralen evenwijdig aan elkaar liggen. Dat verhardingsproces heet diagenese; het samendrukken zelf heet compactie.

Door die evenwijdige ligging bestaat schalie uit veel dunne laagjes (laminatie). Daardoor splijt het gesteente vrij gemakkelijk langs de lagen. Schalie kan fossielen bevatten, en wanneer het met kalk is vermengd spreekt men van kalkschalie.

Schalie en leisteen: het verschil

Schalie en leisteen worden vaak door elkaar gehaald, maar het zijn verschillende gesteenten:

• Schalie (kleisteen) is versteende klei, gevormd door compactie en verkitting. Het is een afzettingsgesteente.
• Leisteen is door metamorfose (hoge druk en temperatuur) uit kleisteen ontstaan. Het is compacter en harder; van schalie laat eerder een schilfer los dan van leisteen.

Toepassing

In de bouw komt schalie vooral voor als grondstof en in de ondergrond:

• Dakbedekking: in Zuid-Nederland en Vlaanderen worden platte dakleien van oudsher ook “schalies” genoemd. Let op: niet elke klei- of leisteen is vorstbestendig. Gebruik voor een dak alleen leien die daarvoor gecertificeerd zijn.
• Grondstof: kleisteen wordt vermalen en gebruikt als grondstof voor keramische producten zoals bakstenen en dakpannen.
• Funderingen en grondwerk: schalielagen in de ondergrond kunnen bij uitgraven en blootstelling aan lucht en water verweren en uiteenvallen. Een geotechnisch onderzoek brengt dit in kaart.

Twijfel je of een oude dakbedekking uit leisteen of schalie bestaat? Kijk naar de breukvlakken en eventuele schilfering: sterk schilferende leien zijn vaak aan vervanging toe.

Gerelateerde termen

• Leisteen
• Daklei
• Afzettingsgesteente
• Klei
• Natuursteen

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl