Wat is een scheiboog?

Een scheiboog is een boog die twee ruimtes van een gebouw van elkaar scheidt. Meestal gaat het om de bogen in de lengteas van een kerk die het middenschip (de middenbeuk) scheiden van de zijbeuken. De scheibogen rusten op pijlers of zuilen en dragen de muur van het middenschip daarboven. Samen vormen ze de arcade tussen de beuken.

Ook de triomfboog, de grote boog tussen het schip en het koor of de apsis, wordt wel een scheiboog genoemd, omdat die de twee delen van de kerk van elkaar scheidt.

Vormen

De vorm van de scheiboog hangt samen met de bouwstijl:

• rondboog in de romaanse bouwkunst;
• spitsboog in de gotiek;
• segmentboog of hoefijzerboog in sommige regionale stijlen en latere kerken;
• soms geen echte boog, maar een rechte latei of architraaf op zuilen.

Het aantal scheibogen per travee hangt af van het stelsel. In een gebonden stelsel horen bij één travee van het middenschip twee travees van de zijbeuk, en dus twee scheibogen. Aan de zijbeukkant is het altijd één boog per travee.

Toepassing

De scheiboog is een kernbegrip bij het lezen en beschrijven van kerkgebouwen, bijvoorbeeld in bouwhistorische rapporten en monumentenbeschrijvingen. Bij restauratie is het van belang, omdat de scheibogen de last van de bovenmuur (en vaak de lichtbeuk) naar de pijlers afdragen. Scheuren in de boog zelf of in het metselwerk erboven kunnen wijzen op zettingen of op spatkrachten uit het gewelf en moeten door een specialist worden beoordeeld.

Gerelateerde termen

• Boog
• Beuk
• Rondboog
• Gebonden stelsel
• Lichtbeuk

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl